بررسی مقایسه‌ای کودکان چهار تا پنج سال دو‌زبانه ‌(ترک و فارسی‌زبان) و تک‏ زبانه ‌‌(فارسی‌زبان) در درک و کاربرد عبارات استعاری بدن‌مند

سعیده شجاع رضوی

دوره 6، شماره 9 ، شهریور 1398، ، صفحه 7-32

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2019.35785.1130

چکیده
  در مواجهة پژوهشگر با کودکان دوزبانة مهدکودک­ها مشاهده شد که این کودکان اگرچه تلاش بسیاری در کاربرد درست قواعد زبانی دارند، اما نمی‌توانند مانند کودکان تک­زبانة  فارسی‌زبان در درک و کاربرد عبارات استعاری زبان‌ فارسی موفق باشند. به همین سبب پژوهش حاضر سعی دارد در چارچوب زبان‏شناسی اجتماعی ـ شناختی، به بررسی عامل دوزبانگی ...  بیشتر

بررسی خطاهای همنشینی واژگانی فارسی‌آموزان عربی زبان

مریم افشین پور؛ عادل رفیعی؛ سید محمدرضا ابن الرسول

دوره 5، شماره 8 ، اسفند 1397، ، صفحه 7-29

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2019.23251.1082

چکیده
  پژوهش حاضر به توصیف خطاهای هم­نشینی واژگانیو بررسی عوامل دخیل در بروز این نوع خطاها در انشاءِ فارسی­آموزان عربی­زبان دانشگاه مجازی جاﻣﻌﺔالمصطفی قم[1] می­پردازد. برای این منظور پیکرۀ زبانی متشکل از 260 برگة انشاءِ زبان­آموزان سطح متوسط تشکیل شد و مورد بررسی قرارگرفت. ابتدا خطاهای هم­نشینی واژگانی زبان­آموزان مشخص شد و ...  بیشتر

رده شناسی نظام حالت اسم در زبان عربی

روح الله مفیدی

دوره 6، شماره 10 ، دی 1398، ، صفحه 7-41

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2019.38240.1168

چکیده
  بحث «اِعراب اسم» در نظریه­های زبان­شناسی تحت عنوان «حالت اسم» مطرح شده و انواع الگوهای حالت‌نمایی و نشانه­های آن در زبان­های مختلف جهان معرفی شده‌است. مقالۀ حاضر با هدف بررسی این الگوهای منظم (و نظام دستوریِ حاکم بر آن­ها) در عربی قدیم و فصیح از منظر دسته­بندی­ها و اصطلاحات زبان­شناسی با تکیه بر رویکرد رده­شناسی ...  بیشتر

بررسی پیدایش فعل وجهی «رسیدن» در فارسی از منظر دستوری‌شدگی

محمود جعفری دهقی؛ مجتبی منشی زاده؛ فهیمه تسلی بخش

دوره 7، شماره 11 ، فروردین 1399، ، صفحه 7-44

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2020.43868.1241

چکیده
  در این پژوهش، کارکردهای وجهی فعل «رسیدن» در فارسی و روند دستوری­شدگی آن بررسی شده است. به این منظور، نویسندگان پس از مروری بر پیشینۀ تحقیقات انجام‌شده در حوزۀ وجهیت، به‌ویژه دستوری‌شدگیِ وجهیت در زبان فارسی، به رویکردهای نظری موجود در دو حوزۀ وجهیت و دستوری‌شدگی پرداخته‌اند و سپس، با ارائۀ شواهد متعدد از دوره‌های مختلف ...  بیشتر

بررسی شبکه معنایی پی‌بست معرفه‌ساز ku در گویش تنگستانی با رویکرد شناختی

حیدر یزدان شناس؛ محمد حسین شرف زاده؛ زهرا باباسالاری؛ سعید یزدانی

دوره 7، شماره 12 ، مهر 1399، ، صفحه 7-36

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2020.36728.1140

چکیده
  یکی از مفاهیم اصلی در زبان‌شناسی شناختی این است که هر واحد زبانی دارای شبکه‌ای معنایی است. در این رویکرد تکواژ، مقولات و ساخت­های دستوری، همگی صورتی از واحدهای نمادین دارند. از این منظر، پی­­­بست­­ها  نیز معانی خاص خود را دارند که آن معنا را به گروه میزبان می‌افزایند. پی­بست همانند مقولات واژگانی، مقوله‌ای را تشکیل ...  بیشتر

کدام معنی؟

کورش صفوی

دوره 1، شماره 1 ، اسفند 1392، ، صفحه 11-40

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2014.25

چکیده
  در نوشتۀ حاضر به‌دنبال طرح مسأله‏ای هستم که سال‏هاست مرا درگیر خود کرده و هنوز در هیچ مقاله یا کتابی ندیده‏ام که کسی به آن پرداخته باشد. مسأله بر سر این است که اگر قرار باشد، مطالعۀ «معنی» پیچیده‏ترین بخش زبان‏شناسی را به خود اختصاص دهد، در هریک از شاخه‏های مطالعۀ زبان، کدام «معنی» باید مدّ نظر قرار گیرد. برای ...  بیشتر

تکواژ صفر

آزیتا عبّاسی

دوره 2، شماره 2 ، خرداد 1393، ، صفحه 13-36

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2014.1078

چکیده
  در صرف تکواژبنیاد، تکواژ صفر به تکواژی گفته می‌شود که بار معنایی دارد، اما هیچ‌گونه تظاهر صوری ندارد؛ یعنی نه صورت آوایی دارد و نه صورت نوشتاری؛ به‌عنوان نمونه،  کلمة «رفت» در زبان فارسی، فعل گذشتة سوم شخص مفرد است، اما در این کلمه هیچ نشانة صوری‌ای برای نشان‌ دادن مشخصه‌های شخص و شمار وجود ندارد. گروهی از زبان‌شناسان ...  بیشتر

جایگزینی حالت اَزی و بایی در زبان اوستایی

احسان چنگیزی

دوره 4، شماره 6 ، شهریور 1395، ، صفحه 26-7

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2016.8394

چکیده
  در زبان اوستایی، گاه حالت ازی برای رمزگذاری کارکردهای حالت بایی و گاه حالت بایی برای رمزگذاری کارکردهای حالت ازی به کار رفته است. این دو حالت در شمار حالت­هایی هستند که نقش­های معنایی را رمزگذاری می­کنند. حالت ازی در شمار حالت­های مکانی است و کارکرد اصلی آن رمزگذاری مفاهیم خاستگاه، جایگاه و مسیر است. حالت بایی در شمار حالت‏های ...  بیشتر

ترکیب فعلی و یکپارچگی واژگانی

موسی غنچه پور

دوره 3، شماره 5 ، اسفند 1394، ، صفحه 28-7

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2016.7517

چکیده
  بررسی ساختار موضوعی ترکیب‌های فعلی نشان می‌دهد که در زبان فارسی، علاوه بر موضوع درونی، ترکیب فعلی نیز از طریق انضمام موضوع بیرونی و مفعول غیرصریح با ستاک برگرفتة فعلی ساخته می‌شود. در ساخت ترکیب‌های فعلی، انضمام همزمان دو موضوع، افزوده، صفت، گروه اسمی، صفتی و حرف اضافه‌ای نیز مشاهده می‌شود. ترکیب‌های فعلی گروهی، ترکیب‌های فعلی ...  بیشتر

بررسی و مقایسه ی ساختار افعال زمان گذشته در دو گویش ولاتی و کلیمیان اصفهان

سیمین سدهی؛ شهلا رقیب دوست

دوره 3، شماره 4 ، شهریور 1394، ، صفحه 34-7

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2015.7282

چکیده
  گویش ولاتی (ولایتی)، در گذشته، در کل منطقۀ ورنوس‌فادران شهرستان خمینی‌شهر، واقع در استان اصفهان، تکلم ‌می‌شده ‌است؛ ولی متأسفانه، همچون بسیاری از گویش‌ها، بر اثر عوامل مختلف، تا حد قابل‌توجهی رو به ‌زوال و فراموشی نهاده و امروزه، تنها به باولگان، یکی از پنج منطقة ورنوس‌فادران، محدود است. در تحقیق اسماعیلی (1379)، به دسته‌بندی ...  بیشتر

تأثیر طول سازه بر حرکت نحوی: تحلیلی بر اساس ردیاب چشمی

مجید علائی؛ محمد راسخ مهند؛ مهدی تهرانی دوست

دوره 5، شماره 7 ، فروردین 1397، ، صفحه 51-7

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2018.28286.1103

چکیده
  حرکت نحوی که طی آن تغییراتی در ترتیب سازه‌ها ایجاد‌می‌شود، با هدف اقناع اصول بهره‌وری صورت‌می‌گیرد. طول سازه‌ها به‌عنوان عاملی صوری نقش اثرگذاری در عملکرد قواعد حرکت دارد. آرایش ساختار نهایی با سهولت پردازشی همبستگی دارد. این پژوهش با بهره‌گیری از الگوی ردیاب چشمی به بررسی رفتار چشم در واکنش به سطح پردازشی جملات با ساختارهای ...  بیشتر

بررسی انواع آغازگر در کتب انگلیسی جدید تألیف مقطع متوسطه دوم در ایران، بر اساس رویکرد نقش‌گرای نظام‌بنیاد هلیدی

شهناز یگانه؛ رضامراد صحرایی

دوره 5، شماره 8 ، اسفند 1397، ، صفحه 31-62

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2019.10299

چکیده
  در سال‌های اخیر، شاهد تغییر کتاب‌های درسی زبان انگلیسی در تمام مقاطع تحصیلی به­ویژه در دوره دوم متوسطه بوده‌ایم. به‌نظر می‌رسد که مناسب نبودن منابع درسی پیشین، مؤلفان این کتاب‌ها را به اعمال تغییرات ساختاری و محتوایی در این کتاب‌ها وا‌داشته است. بنابراین، انتظار می‌رود که در نگارش کتاب‌های تازه‌تألیف، دیدگاه‌های مختلف ...  بیشتر

تحلیل عملکرد نقش ترغیبی زبان در آگهی‌های بازرگانی (تحلیلی آماری مبتنی بر زبان فارسی)

سجاد بدری

دوره 6، شماره 9 ، شهریور 1398، ، صفحه 33-54

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2017.9228.1034

چکیده
  ام امروزه فروشندگان، مؤسسه‌ها و ارائه‏دهندگان خدمات در رقابتی تنگاتنگ با هم‌نوعان خود باید با تبلیغاتی موثر، مشتریان را به سمت محصول خود هدایت نمایند؛ چراکه یکی از مهم‌ترین اهداف تبلیغات ترغیب و اقناع مشتری است. بنابراین، آگهی‌های بازرگانی نقش مهمی در فروش و تأثیر بیشتر و جلب توجه مشتری ایفا می‌کنند. حال در این میان،  ابزار ...  بیشتر

بررسی راهبردهای درک خواندن در دانش‌آموزان شنوا و ناشنوای

شهلا رقیب‌دوست؛ الهه کمری

دوره 2، شماره 2 ، خرداد 1393، ، صفحه 37-52

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2014.1079

چکیده
  تحقیقات پیشین نشان ‌داده‌اند که افراد ناشنوا، در مقایسه با افراد شنوا، در پردازش نحوی ضعیف‌تر عمل‌ می‌کنند؛ از این رو، انتظار می‌رود که آنان جهت جبران این نقص از دانش پیشین خود استفاده کنند. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر ناشنوایی بر مهارت آزمودنی‌ها در درک جملات موصولی فاعلی و تعیین نوع راهبردهای مورد استفادۀ آنها در درک جملات موصولی ...  بیشتر

بررسی استعاره‌های مفهومی و مبنای طرح‌واره‌ای آن‌ها در نابینایان مطلق مادرزاد و همتای بینایشان بر اساس نظریۀ شناخت بدن‌مند

الهام اسماعیل پور اقدم؛ مسعود دهقان

دوره 7، شماره 12 ، مهر 1399، ، صفحه 37-72

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2020.45128.1255

چکیده
  نظام مفهومی ذهن بشر که اندیشه و عمل انسان بر آن استوار است، ماهیتاً استعاری است و ریشه در نظام مفهومی زبان دارد. بنابراین، از استعاره به­عنوان مقوله­ای مهم در مطالعات زبانی یاد می­شود. پژوهش حاضر به بررسی الگوی بدن‌مندی استعاره­های مفهومی در نابینایان مطلق مادرزاد در مقایسه با همتایان بینایشان بر مبنای معنی‌شناسی شناختی ...  بیشتر

تأثیر تکیة واژگانی بر ویژگی‌های کیفی واکه‌های ساده زبان فارسی

گلناز مدرسی قوامی

دوره 1، شماره 1 ، اسفند 1392، ، صفحه 41-56

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2014.26

چکیده
  در برخی زبان‌ها کیفیت واکه در هجای بی‌تکیه تغییر می‌کند. در آواشناسی فیزیکی، این ویژگی یعنی عدم حصول ویژگی‌های کیفی ایده‌آل واکه در شرایطی خاص و گرایش واکه‌ها به سمت مرکز فضای واکه‌ای را، کاهش واکه‌ای می‌نامند. تحقیقات پیشین نشان داده‌اند که فضای واکه‌ای فارسی در هجای بی‌تکیه کوچک­تر و مرکزی‌تر از هجای تکیه‌بر است و بر این ...  بیشتر

تبیین جایگاه قید در زبان فارسی بر‌اساس دو رهیافت «افزوده‌‌بنیاد» سنتی و «شاخص‌بنیاد» چینکوئه

ام البنین خزایی؛ شجاع تفکری رضایی

دوره 6، شماره 10 ، دی 1398، ، صفحه 43-72

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2019.39662.1200

چکیده
  در پژوهش حاضر جایگاه قید در زبان فارسی از منظر دو رهیافت «شاخص­بنیاد» چینکوئه (1999) و «افزوده­­بنیاد» سنتی توصیف و تبیین شده است. در این زمینه با پذیرش تقسیم‏بندی قید به دو نوع قید جمله و قید فعل، ملاحظه شد که قید در این زبان در جایگاه‏های آغاز جمله، بلافاصله پس از فاعل و بلافاصله قبل از فعل حضور دارد. بررسی داده­ها ...  بیشتر

نمود در ترکیب‌ فعلی: پژوهشی‌ پیکره‌بنیاد

موسی غنچه پور

دوره 7، شماره 11 ، فروردین 1399، ، صفحه 45-80

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2020.44566.1250

چکیده
  در این نوشتار نمود دستوری و واژگانی و انواع آنها در ترکیب‌های فعلی زبان فارسی معاصر بررسی شده است. داده‌های این پژوهش برگرفته‌از رساله دکتری نگارنده (غنچه‌پور، 1392) و بالغ بر 8579  واژه مرکب فعلی است که از فرهنگ بزرگ سخن (انوری، 1386) استخراج شده است. بررسی پیکرۀ فوق نشان داد که دو نوع نمود دستوری و واژگانی که در فعل و جملات گزارش شده ...  بیشتر

پوچ‌واژة بی‌آوا در زبان فارسی

مهرزاد منصوری

دوره 3، شماره 5 ، اسفند 1394، ، صفحه 52-29

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2016.7518

چکیده
  پر شدن جایگاه فاعل به سبب نیازِ بند به پر شدن این جایگاه، چه به صورت بی‌آوا و چه به صورت آشکار، در زبان‌های ضمیرانداز و غیرضمیرانداز از جمله مواردی است که بررسی دقیق آن لازم است. این پژوهش می‌کوشد تا ضمن بررسی پوچ‌واژة بی‌آوا در زبان فارسی به عنوان زبانی ضمیرانداز بنا بر ادّعای ریتزی (1982م.) مبنی بر اینکه در چنین زبانی پوچ‌واژة بی‌آوا ...  بیشتر

همخوان انسدادی چاکنایی در پیوستار وضعیت چاکنای

فهیمه خداوردی

دوره 3، شماره 4 ، شهریور 1394، ، صفحه 56-35

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2015.7283

چکیده
  مقالة حاضر به بررسی گونه‌های همخوان انسدادی چاکنایی در جایگاه‌های مختلف واژه، در گونة گفتاری فارسی تهرانی، می‌پردازد. بررسی شواهد صوت‌شناختی نشان می‌دهد که تولید گونه‌های آوایی متنوع این همخوان، شامل انسداد چاکنایی، واک بازداشته یا جیرجیری و کشش واکه به جبران حذف یا تضعیف آن، در مجموع بافت‌های مستعد وقوع همخوان انسدادی چاکنایی ...  بیشتر

ساختار واژگانی التفهیم و دانش‌نامه

راحله حمیدزی

دوره 4، شماره 6 ، شهریور 1395، ، صفحه 58-27

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2016.8395

چکیده
  سدۀ چهارم هجری مصادف با دورۀ فرمانروایی خانوادة بلخی‌الاصل سامانی در خراسان و ماورأالنهر است. زبان فارسی دری در سدۀ چهارم و پنجم بر اثرآمیزش بیشتر با زبان عربی و قبول تعدادی از اصطلاحات جدید علمی، ادبی، دینی، سیاسی و به کار بردن آنها برای مضامین و مفاهیم مختلف شعری، نسبت به سدۀ سوم، تکامل و توسعۀ بیشتری یافت. اگر زبان شاعران و نویسند‌گان ...  بیشتر

شباهت‌گریزی و حذف انسدادی پایانی در خوشه‌های همخوانی زبان فارسی در چارچوب نظریۀ بهینگی

گلناز مدرسی قوامی؛ سهند الهامی خراسانی

دوره 5، شماره 7 ، فروردین 1397، ، صفحه 87-53

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2018.25715.1095

چکیده
  رویکرد شباهت­گریزی پایۀ اصلی شکل­گیری واج­آرایی زبان­های بشری را ادراک­پذیری می‌داند. در این رویکرد، همخوان­های انسدادی به­دلیل ضعف ذاتی در سرنخ­های ادراکیشان، بخصوص درجایگاه پایانی، گزینه­های اصلی برای حذف هستند. مقالۀ حاضر با این رویکرد و در قالب نظریۀ بهینگی به بررسی رابطۀ میان امکان حذف انسدادی پایانی در خوشه­های ...  بیشتر

درنگ: مکث یا مرز؟

گلناز مدرسی قوامی

دوره 2، شماره 3 ، مهر 1393، ، صفحه 28-7

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2014.3103

چکیده
  در منابع زبان‌شناسی غربی، juncture اصطلاحی است تخصصی در حوزۀ واج‌شناسی که سابقۀ آن به ساخت‌گرایی آمریکا بازمی‌گردد. مفهوم مورد اشارۀ این اصطلاح، علاوه بر واج‌شناسی، در حوزۀ ادراک گفتار، در روان‌شناسی زبان وتبدیل متن به گفتار، در بازشناسی گفتار و در زبان‌شناسی رایانشی نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در آثار آواشناسی و واج‌شناسی ...  بیشتر

فعل‌های چندپارۀ زبان فارسی

آزاده میرزائی

دوره 2، شماره 2 ، خرداد 1393، ، صفحه 53-70

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2014.1080

چکیده
  در رده‌شناسی ساخت‌واژی، زبان‌ها بر اساس نحوۀ انتقال رابطه‌های دستوری چون زمان، نمود، جنس و مانند آن به سه گروه زبان‌های تصریفی، پیوندی و تحلیلی تقسیم شده‌اند. بر این اساس در بحث فعل، ویژگی‌های دستوری شخص و شمار، زمان، وجه، نمود، مفهوم سبب، گذرایی و مانند آن در زبان‌ها یا به‌وسیلۀ وندافزایی یا با تغییر در ریشه و یا با استفاده ...  بیشتر

عناصر درون بند موصولی توصیفی: ضمیر ابقائی یا عملگر تهی

سولماز محمودی

دوره 6، شماره 9 ، شهریور 1398، ، صفحه 55-82

http://dx.doi.org/10.22054/ls.2019.5847.1025

چکیده
  در زبان فارسی بند موصولی هسته‏برونی است، به طوری که بند موصولی همیشه بعد از هستة ‌اسمی قرار می­گیرد. بند موصولی خود شامل گروه اسمی هم­مرجع یا برابر با هستة اسمی است. هستة ‌اسمی موصولی می­تواند جاندار یا بی­جان و انتزاعی باشد. در این پژوهش سعی بر آن است تا به کمک داده‌های زبان فارسی نشان دهیم بند موصولی به هستة ‌اسمی افزوده ...  بیشتر