علم زبان

علم زبان

پردازش شنیداری اسم در زبان فارسی با استفاده از تصویربرداری تشدید مغناطیسی عملکردی (fMRI)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
2 گروه زبانشناسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا، تهران-ایران
10.22054/ls.2025.88322.1746
چکیده
مسئلۀ اصلی در پژوهش حاضر، یافتن نواحی فعال مغز هنگام پردازش شنیداری انواع ساخت‌واژی اسم در فارسی و بررسی تأثیر وند جمع (ـها/ـان) در این فرایند بود. این پژوهش در صدد پاسخ به این پرسش‌ها بود: هنگام پردازش شنیداری اسم‌های بسیط و غیربسیط (مشتق و مرکب) زبان فارسی کدام نواحی مغز فعال می‌شود؟ وجود یا عدم وجود وندهای تصریفی جمع (ـ‌ها/ـان) چه تغییری در نواحی فعال‌شده ایجاد می‌کند؟ در پاسخ به این پرسش‌ها، یک تکلیف شش‌بلوکی برای استفاده در دستگاه تصویربرداری تشدید مغناطیسی عملکردی (fMRI) طراحی شد. هر بلوک شامل 20 ثانیه محرک شنیداری و پنج ثانیه استراحت بود. توزیع کلمات هدف در هر بلوک تصادفی بود وکلمات با ترتیبی یکسان برای 20 شرکت‌کننده پخش شد. در تصاویر ساختاری از توالی سه‌بعدی T1MPRAGE و در تصاویر عملکردی از تصویربرداری اکوصفحه‌ای (EPI) استفاده شد. تحلیل براساس GLM و SLA با مدل GLA انجام شد. نتایج نشان داد نواحی فعال در اسم‌ بسیط به نواحی حرکتی، در اسم‌ مشتق به نواحی پردازش زبانی پیچیده و در اسم مرکب به نواحی پردازشی احساسی و شناختی پیوند می‌خورد. پردازش داده‌های مربوط به اسم‌های مشتق و مرکب در مناطق وسیعی از مغز دیده می‌شود و نه‌تنها بخش‌های مربوط به زبان که بخش های مربوط به حافظه مانند امیگدال و هیپوکامپ را نیز دربرمی‌گیرد. همچنین در این پژوهش مشخص می‌شود که وجود وند تصریفی جمع در کنار اسم در فارسی موجب گسترش دامنۀ فعال‌سازی و افزایش شدت آن می‌شود. این تغییر در نواحی مربوط به پردازش زبانی و شناختی شدیدتر است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 07 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 27 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری 04 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 04 مهر 1404