نمود در ترکیب فعلی: یک بررسی پیکره بنیاد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه فرهنگیان، گروه آموزشی زبان و ادبیات، تهران، ایران

چکیده

در این نوشتار نمود دستوری و واژگانی و انواع آنها در ترکیب‌های فعلی زبان فارسی معاصر بررسی شد. داده‌های این پژوهش برگرفته‌از رساله دکتری نگارنده (غنچه‌پور، 1392) و بالغ بر 8579 واژه مرکب فعلی است که از فرهنگ بزرگ سخن (انوری، 1386) استخراج شده است. بررسی پیکرۀ فوق نشان داد که دو نوع نمود دستوری و واژگانی که در فعل و جملات گزارش شده است در ترکیب‌فعلی نیز وجود دارد و ساختار درونی ترکیب‌های فعلی در زبان فارسی نشان دهندۀ گسترۀ زمانی و وجه انجام کنش یا حالت هستند. علاوه‌بر‌این، ترکیب‌های فعلی به‌لحاظ نمود دستوری، در دو طبقۀ کامل (تداومی، غیرتداومی، برآیندی و تجربه‌ای) و ناقص (تکراری، عادتی و مستمر) دسته‌بندی شدند. همچنین، این واژه‌های مرکب به‌لحاظ نمود واژگانی، با‌‌توجه‌به مؤلفه‌های معناییِ [±پویایی]، [±سنجه‌ای]، [±‌غایی] و [±تداومی]، به دو طبقۀ کلی ایستا و غیرایستا متمایز شدند. ترکیب‌های فعلی غیرایستا نیز به انواع غیرسنجه‌ای (کنشی و تک‌رویدادی)، سنجه‌ای بسته (دو‌نقطه‌ای و چندنقطه‌ای) و سنجه‌ای باز متمایز و مشخص شدند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Aspect in synthetic compounds: A Corpus-based study

نویسنده [English]

  • Mousa Ghonchepour
Farhangiyan University, Department of Language and Literature, Tehran, Iran
چکیده [English]

Abstract: In this article, grammatical and lexical aspects and their types were studied in synthetic compounds of modern Persian. The research data was derived from the dissertation of Ghonchepour (2014) and includes 8579 synthetic compound words taken from Farhang-i-buzurg-i soxan (Anvari, 2007). The study of this corpus showed that grammatical and lexical aspects which have been reported in verbs and sentences are observed in synthetic compound words. The internal structure of Persian synthetic compound words showed time range and action or state phases of doing. Grammatical aspect in synthetic compound words is of two perfective and imperfective types. The perfective aspect includes the persistence, non-persistence, resultative and experiential types. Iterative, habitual and progressive aspects are subtypes of imperfective aspect. Based on [±durative], [±dynamic], [±scalar] and [±telic] features, two stative and dynamic synthetic compound nouns in Persian were differentiated. The dynamic lexical aspect includes non-scalar (action and semelfactive) and scalar categories. The scalar aspect was also classified into closed (two-point and multi-point) and open types.

کلیدواژه‌ها [English]

  • aspect
  • synthetic compounds
  • scalar
  • progressive
  • telic