نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش آموخته دکتری زبانشناسی همگانی- دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

پژوهش حاضر در چارچوب دستور نقش‌گرای نظام‌مند و بر مبنای رده‌شناسی نقش‌گرای نظام‌مند و مشخصاً تعمیم‌های رده-شناختی متیسن (Matthiessen, 2004) انجام یافته است. این پژوهش کوشیده است با استناد به نمونه‌هایی برگرفته از اسناد مکتوب متعدد زبان ترکی آذری از جمله کتاب‌های دستور و مجموعه داستان‌ها و نیز نمونه‌هایی ساختگی، به توصیف رفتارهای رده‌شناختی نظام ҆نوع وجهʿ در دستور بند ترکی آذری با توجه به تعمیم‌های رده‌شناختی متیسن (Matthiessen, 2004) در خصوص آن نظام بپردازد. تعدادی از نتایج به دست آمده از پژوهش حاضر نشان می‌دهد که نظام نوع وجه زبان ترکی آذری (1) هر سه وجه ҆خبری، پرسشی قطبی، و امریʿ را دارا است، (2) از پرسشی قطبیِ منفی برای بیان سوگیری مثبت گوینده استفاده می‌کند، (3) در ردة زبانی ҆زبان‌های برخوردار از مقولة پرسشی پرسش‌واژه‌ایʿ جای می‌گیرد ، (4) در پرسشی‌های پرسش‌واژه‌ای، تنها مشارک-ها و افزوده‌های حاشیه‌ای را به عنوان ҆عناصر سؤال‌پذیرʿ مورد سؤال قرار می‌دهد، (5) به ردة‌ زبانی ҆زبان‌های پرسش‌واژه در جای اصلیʿ تعلق دارد، و (6) وجه امری را از سایر وجوه متمایز می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Typological Perspective on the System of MOOD TYPE in Azeri Turkic

نویسنده [English]

  • Esmaeil Safaei Asl

linguistics, Faculty of Persian literature and foreign languages, PHD in linguistics

چکیده [English]

The present study has been conducted in the framework of systemic functional grammar and on the basis of systemic functional typology, specifically Matthiessen (2004)’s typological generalizations. Based on examples taken from various written documents in Azeri Turkic such as grammar books and a series of stories as well as constructed examples, this study has strived to describe the typological behaviors of the MOOD TYPE system in the clause grammar of Azeri Turkic in terms of Matthiessen (2004)’s typological generalizations as to the MOOD system.Some results of the present study indicate that Azeri Turkic MOOD TYPE system (1) has all three declarative, polar interrogative, and imperative moods, (2) uses negative polar interrogatives to indicate speaker’s positive bias, (3) belongs to the ‘languages having the Wh-interrogative category’ type, (4) queries just the participants and circumstantial Adjuncts in the Wh-interrogatives, (5) belongs to the ‘Wh-in-situ languages’ type, and (6) differentiates the imperative mood from the other mood types.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "systemic functional grammar"
  • "systemic functional typology"
  • "MOOD TYPE system"
  • "Azeri Turkic"