نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

یکی از انواع رویکردهای تحلیلی متون، رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی ون‌لیوون(2008)است. این رویکرد‌‌ دارای دو مولّفه‌ی اصلی حذف ‌و اظهار می‌باشد که هرکدام دارای زیرمولّفه‌های مختلفی هستند. هدف این پژوهش بررسی و تحلیل چگونگی تحقّق مولّفه‌‌های حذف شامل پنهان‌سازی وکمرنگ‌سازی و برخی از مولّفه‌های اظهار شامل تشخّص‌زدایی، طبقه‌بندی، تشخّص‌بخشی، منفعل‌سازی، جنس‌ارجاعی و زیرمولّفه‌های مربوط به هریک از آنها در بازنمایی کارگزاران اجتماعی در داستان "بیژن و منیژه" از شاهنامه‌ی فردوسی است. در این راستا، انواع جملات این اثر تعیین و شمارش شده‌اند. سپس، بسامد کاربرد، درصد و سطح معناداری هر یک از مولّفه‌ها و زیرمولّفه‌های مربوط به آن‌ها از طریق تحلیل آماری و آزمون خی‌دو سنجش شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد شاعر از تمام مولّفه‌ها‌ی گفتمانی حذف و اظهار مورد نظر در این داستان استفاده کرده‌است. به‌علاوه، براساس نتایج آزمون خی‌دو، بین بسامد کاربرد مولّفه‌های اصلی بررسی شده در قیاس با یکدیگر و نیز بین زیرمولّفه‌های مربوط به هر مولّفه اصلی‌ رابطه‌ا‌ی معنادار وجود دارد. تحلیل نتایج مولّفه‌های حذف نشان می‌دهد شاعر تمایلی به بازنمایی کارگزاران اجتماعی به صورت پنهان ندارد. همچنین، نتایج مولّفه‌های مورد بررسی اظهار نشان می‌دهد شاعر با به‌کارگیری زیرمولّفه‌ی ارزش‌دهی مثبت و منفعل‌سازی تاثیرپذیر مستقیم سعی دارد کارگزاران اجتماعی را اثرگذار و دارای ارزش مثبت بازنمایی نماید. به‌علاوه، در بسیاری از جملات کارگزاران اجتماعی از طریق ارجاع به گفته‌ها، ویژگی‌های ظاهری و یا به‌کارگیری استعاره‌ها و تشبیهات بازنمایی می‌شوند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Critical Analysis and Representation of Social Actors in “Bijan and Manijeh”: Van Leeuwen's (2008) Sociological- Semantic Model

نویسندگان [English]

  • Abbas Ali Ahangar
  • Mohammad Amir Mashhadi
  • Zeinab Teimoorirabor

University of Sistan and Baluchestan

چکیده [English]

Van Leeuwen’s (2008) critical discourse analysis approach is one of analytical approaches of text. It has two main components including exclusion and inclusion, each one having different sub-components. The purpose of this research is to study and analyze the way the components of exclusion including suppression and backgrounding and some components of inclusion comprising impersonalization, categorization, personalization, passivation, generalization, and their subcomponents are manifested in representing social actors in “Bijan and Manijeh” story from Ferdowsi's Shahnameh. In this regard, different types of sentences of this work were identified and counted. Then the usage frequency, percentage and the significance level of each component and the relevant sub-components were assessed via statistical analysis and Chi-square test. The research results show that the poet has used all sub-components of exclusion and the given components of inclusion under investigation in this story. Besides, Chi-square test results designate there is a comparatively significant relationship between the application frequencies of major intended components compared with each other and also their sub-components. The analysis of exclusion results reveals the poet does not have a tendency to secretly represent the social actors. Also, the results of the inclusion components under study demonstrate the poet has used positive appraisement and subjection sub-components and has tried to characterize the social actors more effectively with a positive value. Moreover, in most sentences, the social actors are represented by giving reference to their utterances, physical features and using simile and metaphors.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social actors
  • exclusion
  • Inclusion
  • Van Leeuwen’s model
  • "Bijan and Manijeh" story