چند نکته دربارة آبان یشت و نقد نقد آن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناس ارشد زبانهای باستانی ایران، دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

در شمارة سوم نشریة علم زبان، احسان چنگیزی در نقد کتاب «آبان­یشت» تألیف چنگیز مولایی، مطالبی نگاشت. در شمارة چهارم همین نشریه، مولایی به آن نقد پاسخ داد و مطالب آن را نادرست دانست. در پاسخ مولایی مطالبی دربارة زبان اوستایی مطرح شده که لازم است با تفصیل بیشتری بررسی شوند و از منظر زبانشناختی تحلیل گردند. در این مقاله مهمترین نکات در شش موضوع دسته­بندی شده، اما در ذیل هر مبحث، در مورد مسائلی دیگری نیز بحث گردیده است، از جمله: واج و صوت، ریشه، پی­بست یا واژه­بست و میزبان، ضمیر موصولی یا ضمیر اشارة ya، فعل ربطی و جملات اسنادی، مالکیت محمولی، ضمیر پی­بستی و کارکرد ethical dative. در این مباحث روشن شده است که برای بررسی متون کهن باید با کلیات زبانشناسی آشنا بود. تنها با استفاده از مسائل زبانشناسی نوین است که می­توان دربارة مسائل زبان اوستایی بدون توجه به قواعد نظام نوشتاری سخن گفت. مثلاً در نظام نوشتاری زبان اوستایی، ضمایر پی­بستی از میزبان خود جدا نوشته شده­اند و پس از آنها نقطه­ای آمده است؛ در واج­نویسی متون کهن، این ضمایر باید متصل به میزبان نوشته شوند، زیرا در واج­نویسی، صورت ملفوظ متون کهن نشان داده می­شود و صورت ملفوظ از قواعد نظام نوشتاری پیروی نمی­کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Aban Yasht: A Review of the Critique of its Critique

نویسنده [English]

  • Marziye Foruqi
AM in Old Iranian Language, Allameh Tabataba'i
چکیده [English]

In the 3rd issue of the Journal of Language Science, Ehsan Changizi wrote a review on the Aban Yasht written by Changiz Mowlaee. In the 4th issue of the same journal, Mowlaee wrote a critique of that review and evaluated it as being false and incorrect in terms of its contents. In Mowlaee’s response, some subjects of the Avestan language are propounded that must be examined in more detail and be analyzed from the linguistic point of view. In the present article, the most important points are categorized in six classes, but under each subject the other subjects such as phoneme and sound, root, enclitic, clitic and host, relative pronoun or demonstrative pronoun ya, copula verb and attributive clause, predicate possession, enclitic pronoun mē and functions of ethical dative are also discussed. In these discussions it has become clear that for studying ancient texts it is necessary to be familiar with generalities of linguistics. It is only by using modern linguistic issues that one can study the Avestan language free from its rules of writing system. For instance, in Avestan writing system the enclitic pronouns are written separately from their hosts and after each of them a dot has been written. In transcribing the ancient texts, on the other hand, these pronouns should be written connected to their hosts since the pronounced form of the ancient texts is shown in the transcription.

کلیدواژه‌ها [English]

  • phoneme
  • root
  • enclitic
  • demonstrative pronoun
  • copula
چنگیزی، احسان. (1393). «نقد و بررسی آبان­یشت (سرود اوستایی در ستایش اردویسور اناهید، تألیف چنگیز مولایی، دایرة­المعارف بزرگ اسلامی)». علم زبان. 2 (3). 145ـ 167.

دبیرمقدم، محمد. (1392). رده­شناسی زبانهای ایرانی. جلد دوم. تهران: سمت.

شقاقی، ویدا. (1394). فرهنگ توصیفی صرف. تهران: علمی.

شمیسا، سیروس. (1376). بیان و معانی. چاپ سوم. تهران: فردوس.

غلامعلی­زاده، خسرو. (1386). ساخت زبان فارسی. تهران: احیاء کتاب. 

مفیدی، روح­الله. (1386). «تحول نظام واژه­بستی در فارسی میانه و نو». دستور. 133ـ152.

مولایی، چنگیز. (1394). سرود اوستایی در ستایش اردوی­سور اناهید. تهران: دایرة­المعارف بزرگ اسلامی.

مولایی، چنگیز. (1394). «نقدِ نقد (بررسی و ارزیابی نقد احسان چنگیزی بر آبان­یشت)». علم زبان. 3 (4). 189ـ 219.

Aikhenvald, A.Y. & R.M.W. Dixon. (2013). “Possession and ownership: A cross-linguistic perspective”. In A.Y. Aikhenvald & R.M.W. Dixon. (eds.). Possession and Ownership (A Cross-Linguistic Typology). Oxford: University Press. 1-57.

Benveniste, E. (1935). Origines de la Formation des Noms en Indo-Européen. Paris: Adrien-Maisonneuvo.

Brunner, Ch. j. (1977). A Syntax of Western Middle Iranian. New York: Caravan Books.

Bubenik, V. (2006). “Case and Prepositions in Iranian”. In J. Hewson & V. Bubonic (eds.). From Case to Adposition: The Development of Configurational Syntax in Indo-European Languages. Vol. 280. Amesterdam-Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. 131-158.

Bussmann, H. (2006 [1996]). Routledge Dictionary of Language and Linguistics. Translated and edited by G. P. Trauth and K. Kazzazi. London and New York: Routledge.

Clackson, J. (2007). Indo-European Linguistics: An Introduction. New York: Cambridge Press.

Collinge, N. E. (1985). The Law of Indo-European. Amsterdam and Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.

Diessel, H. (1999). Demonstratives Forms, Function and Grammaticalization. Amesterdam / Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.

Dryer, M. S. (2007). "Clause types". In T. Shopen (ed.). Language Typology and Syntactic Description: Clause Structue. Vol. 1. 224-275.

Geldner, K. (1886). Avesta The Sacred Books of the Parsis. Vol I.  Stuttgart: W. Kohlhammer.

Givnón, T. (2001). Syntax. Vol I. Amesterdam-Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.

Haig, J. (2008). Alignment Change in Iranian Languages: A Construction Grammar Approach. Berlin-New York: Mouton de Gruyter.

Haspelmath, M. (2003). “The geometry of grammatical meaning: Semantic maps and cross-linguistic comparison”. In M. Tomasello (ed). The New Psychology of Language: Cognitive and Functional Approaches to Language Structure. vol. 2. Mahwah: Lawrence Erlbaum Associates. 211-242.

Jackson, A.V.W. (1892). An Avesta Grammarin Comparison with Sanskrit. Stuttgart: W. Kohlhammer. 

Jamison, S.W. (2008). “Sanskrit”. In R. D. Woodard (ed.). The Ancient Languages of Asia and the Americas. Cambridge: University Press. 6-32.

Kent. R. (1953). Old Persian. New Haven, Connecticut: American Oriental Society.

Lehman, W. (1974). Proto-Indo-European Syntax. Austin: University of Texas.

Luraghi, S. & C. Parodi. (2008). Key Terms Syntax and Syntactic Theory. Cornwall: Continuum International Publishing Group.

Lyons, J. (1968). Introduction to Theoritical Linguistics. Cambridge: University Press.

MacDonell, A. A. (1917). A Vedic Reader for Student. Oxford: University Press.

Reichelt, H. (1909). Awestisches Elementarbuch. Heidelberg: C. Winter.

Reichelt, H. (1911). Avesta Reader (Texts, Notes, Glossary and Index). Strassburg: Verlag von Karl J. Trüner.

Skjærvø, P. O. (2010). “Old Iranian”. In G. Windfuhr (ed.). The Iranian Languages. London and New York: Routledge. 43-195.

Spencer, A. & A. R. Luís. (2012). Clitics: An Introduction. Cambridge: University Press.

Szemernéyi, O. J. L. (1999). Introduction to Indo-European Linguistics. Oxford, New York: Oxford University Press.

Testen, D. (1997). “Old Persian and Avesta phonology”. In Alan S. Kaye (ed.). Phonologies of Asia and Africa: Including the Caucasus. vol 2. Indiana: Eisenbrauns. 569-600.

Yoshida, Y. (2010). “Sogdian”. In G. Windfuhr (ed.). Iranian Languages. London and New York: Routledge. 279-335.

Watkins, C. (1995). How to Kill a Dragon: Aspects of Indo-European Poetics. Oxford: University Press.

Whitney, W. D. (1889). Sanskrit Grammar. London: Oxford University Prees.