گویش‌سنجی رایانشیِ تنوعاتِ زبان‌گونه‌هایِ تالشی در کرانۀ جنوب باختری دریای خزر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه پیام نور

2 گروه زبان شناسی و زبان های خارجی، دانشگاه پیام نور

چکیده

گویش‌سنجی گرایشی نوین و برآمده از گویش‌شناسی کلاسیک است که در آن تفاوت‌ها و تمایزات میان گویش‌های مختلف در یک ناحیه به صورت آماری محاسبه شده و با استفاده از نقشه‌ها و اطلس‌های گویشی بازنمایی می‌شود. در پژوهش حاضر محققان کوشیده‌اند بر اساس روش تحلیل انبوهۀ داده‌های گویشی و با بهره‌گیری از بستۀ نرم‌افزاری گویش‌سنجی و نقشه‌نگاری RuG/L04 ، چشم‌اندازی از تنوعات آوایی و واژگانی مناطق تالش زبانِ استان گیلان به همراه دستگاه آوایی گونه‌های زبانی رایج، ارائه دهد. جامعۀ آماری این پژوهش ساکنین آبادی‌های پنج شهرستان تالش زبان استان گیلان یعنی شهرستان‌های تالش، رضوانشهر، ماسال، فومن و شفت بود. از هر شهرستان 10 روستای بالای 100 خانوار که زبان محلی آن‌ها تالشی است، انتخاب شدند. گویشوران افراد ذکور این روستاها بودند که در سه ردۀ سنی نوجوانان، میان‌سالان و سالمندان قرار داشتند. روش جمع‌آوری داده‌ها، با استفاده از پرسش‌نامۀ زبانی لایپزیک و سُوادِش بود که مشتمل بر 65 واژه و 7 جمله بود. نتایج پژوهش نشان داد که گویشوران زبان تالشی در تلفظ برخی واژه‌ها حوزه‌های دادگانِ پژوهش شباهت آوایی و واژگانی دارند و در برخی حوزه‌های دیگر تفاوت‌هایی دارند. همچنین سن گویشوران در استفاده از واژگان اصیل زبان محلی خود تأثیر دارد و در سنین پایین گرایش به فارسی معیار بیشتر است. به طورکلی سه گویش کلی برای زبان تالشی متصور است که هر گویش دارای گونه‌های زبانی متعددی است که از تنوع آوایی و واژگانی برخوردارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The computational dialectometry of Talysh varieties across western-southern side of Caspian Sea

نویسندگان [English]

  • Behrooz Ghesmat Pour 1
  • Ali Reza Gholi Famian 2
  • Seifollah Molaye Pashae 2
  • Narjes Banou Sabouri 2
1 Payame Noor University
2 Department of Linguistics and Foreign Languages, Payame Noor University
چکیده [English]

Dialectometrics is a quantitative approach to measure the differences among varying dialects using statistical measurement on a large number of linguistic features in a dialectal area. A dialect atlas, as such, displays variations of language across a geographical area. The present study employs an aggregate data analysis method as well as RuG/L04 dialectometry and cartography software to provide a perspective of phonological and lexical variation in Guilan province, Iran. The statistical population of the study includes residents of five Talysh-speaking towns in Guilan province, i.e. Talysh, Rezvanshahr, Masal, Fuman and Shaft. In each town/area 10 villages with more than 100 Talysh-speaking households were selected. The selected participants were male and they were also classified in three age groups including the teen, the middle-aged and the elderly. The data were collected using Leipzig and Swadesh language questionnaires which include 65 words and 7 sentences. The results indicate that Talysh speakers tend to behave similarly in phonetic and lexical items in some semantic fields whereas in some other fields differences surface. The age variable proves to be significant in using older local words and the younger subjects tend to use standard Persian. In sum, three general dialects are recognized in Talysh, and each dialect has its own phonetic and lexical variations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • dialectometry
  • linguistic varieties
  • aggregate data analysis
  • Talysh language
  • Guilan province