رده‌شناسی ساخت موصولی فارسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش آموخته دانشگاه علامه طباطبایی

10.22054/ls.2020.31924.1116

چکیده

به طور کلی بند موصولی فارسی بند پیرو پسااسمی است که دارای ترتیب خطی حرف‌تعریف اسم بند می-باشد. این مقاله به بررسی داده‌بنیاد و نظریه‌محور بندهای موصولی فارسی براساس مطالعات بینازبانی و البته درون‌زبانی می‌پردازد که شامل (1) راهبردهای مختلف برای صورت‌بندی ساخت موصولی (ارتقاء ضمیر موصولی و به جا ماندن ردّ ویا اشتقاق در پایه بودن متمم‌نما و حضور ضمیرابقایی/خلاء در جایگاه موصولی)، (2) شقوق بند موصولی به لحاظ حضور هسته، سلسله‌مراتب جایگاه هسته (برونی، درونی)، و ترتیب خطی هسته (آغازی، پایانی) و بند، انواع هسته در بند موصولی توصیفی و توضیحی (3) ترتیب جایگاه حرف‌تعریف، هسته اسمی و بند موصولی در زبان فارسی، (4) جایگاه وقوع موصولی‌سازی، (5) ضمیر ابقائی (6) امکان و عدم امکان لانه‌گیری بندهای موصولی، (7) امکان و عدم امکان حرکت بند موصولی، می‌باشد. بنابراین ابتدا از مشاهدات داده‌های زبانی به تعمیم و توصیف همگانی‌ می‌رسیم و سپس از تشابهات بین زبان‌ها که از طریق مقایسه بینازبانی به‌دست می‌آید تبیین می‌دهیم که علت شباهت و تمایل زبان‌ها می-تواند اشتراک تاریخی، شناختی، پردازشی، معنایی و کاربردشناختی باشد. زیرا ملاحظات نقش مؤلفه‌های برون‌زبانی در توصیف رده‌شناختی اجتناب‌ناپذیر است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Typology of Persian relative clauses

چکیده [English]

Persian relative construction which can be followed by a demonstrative has Det N RC word order. Persian relative clause is a post-nominal subordinate clause that is the most common type in the world. The relative clause has a complex structure which can illustrate the relationship between typology and generative grammar and develop a set of generalization that describes formal grammatical structures. This article by a general survey of relative construction tries to present the types and pattern of Persian relative clauses through data-based and theory-oriented approaches. This language-internal study also tries to find the range of possibilities which consists of:
a) different strategies for the configuration of relative structure (raising analysis: movement of relative head noun from the relativized site to the Spec, CP which is coindexed with trace left behind by movement, or base generated analysis: head noun base generated in the Spec, DP which is coindexed with pronoun inside the relative clause),
b) presence of head (headed or head incorporated (free) relatives), hierarchical position of head (externally/internally headed relatives), linear order of head and RC (head-initial/final relatives), types of head (generic, specific, definite or indefinite noun) in restrictive and non restrictive relatives,
c) position of Det with respect to N and RC,
d) position of relativisation occurance (subject, object, object of preposition…),
e) presence or absence of resumptive pronoun, that is relative clause underlyingly contains a pronominal which may be filled by a gap,
f) possibility of embedding relatives within DP,

کلیدواژه‌ها [English]

  • relative clause
  • Resumptive pronoun
  • head marker
  • embedding
  • typology