رده‌شناسی نظام حالت اسم در زبان عربی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه زبان انگلیسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین، ایران

چکیده

بحث «اِعراب اسم» در نظریه‌های زبان‌شناسی تحت عنوان «حالت اسم» مطرح شده و انواع الگوهای حالت‌نمایی و نشانه‌های آن در زبان‌های مختلف جهان معرفی شده است. مقاله‌ی حاضر با هدف بررسی این الگوهای منظم (و نظام دستوریِ حاکم بر آن‌ها) در عربی قدیم و فصیح از منظر دسته‌بندی‌ها و اصطلاحات زبان‌شناسی با تکیه بر رویکرد رده‌شناسی زبان تدوین گردیده است. با تکیه بر ملاک‌های ساختاری و صوری (مبتنی بر صورت نهایی کلمه) دو الگوی کلی را می‌توان در حالت‌نمایی اسم در عربی تشخیص داد: 1) اسم‌های فاقد پسوندِ شمار (اسم‌های مفرد و جمع مکسر) که یک نظام سه‌عضوی حالت را تشکیل می‌دهند (حالت فاعلی، مفعولی و مضاف‌الیهی)؛ و 2) اسم‌های دارای پسوندِ شمار (اسم‌های مثنی، جمع مذکر سالم و جمع مؤنث) که از یک نظام دوعضوی تبعیت می‌کنند (حالت فاعلی و غیرفاعلی). پژوهش حاضر کوشیده است در هر بخش، رفتارهای غالب و نیز استثنائات را با نگاهی نظریه‌بنیاد توضیح دهد و در مواردی ضمن طرح انتقاداتی از صرف و نحو عربی، سؤالاتی را برای پژوهش‌های آتی مطرح کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Typology of Case System of Nouns in Arabic

نویسنده [English]

  • Roohollah Mofidi
Dept. of English, Faculty of Humanities, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
چکیده [English]

The issue of noun’s I’rāb has been discussed as case in linguistic theories, and its different patterns and markers have been investigated in the languages of the world. This article aims at investigating the systematic patterns of case-marking and their grammatical behavior in Classical and Standard Arabic, based on linguistic theories, within a typological perspective. Relying on structural and formal criteria (considering the final form of the words), we can distinguish two general patterns in Arabic case-marking: 1) the nouns lacking a number suffix (i.e. single nouns and broken-plurals) make a three-way distinction of case (nominative vs. accusative vs. genitive); and 2) the nouns having a number suffix (i.e. duals, masculine sound-plurals, and feminine plurals) make a two-way distinction (nominative vs. oblique). This investigation tries to show dominant as well as exceptional patterns in a theory-oriented approach, and at some points, criticizes the Arabic traditional grammars for their analyses, presenting some questions for further analysis in future.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Arabic
  • Case
  • I’rāb
  • Noun
  • typology