زبانشناسی
موسی عبداللهی؛ محمد جمالزاد
چکیده
در این مقاله تلاش شده است تا آموزش زبان فارسی در موسسات آموزشی روسیه مورد بررسی قرار گیرد. هدف از این بررسی شناخت اشتباهات پربسامد در میان زبان آموزان روس به منظور رفع آن است. پژوهش حاضر نشان میدهد تداخل زبانی در یادگیری زبان فارسی نزد دانشجویان روس زبان بسیار تاثیرگذار است. خطاهای آوایی، نوشتاری و گفتاری زیادی وجود دارد که ناشی از ...
بیشتر
در این مقاله تلاش شده است تا آموزش زبان فارسی در موسسات آموزشی روسیه مورد بررسی قرار گیرد. هدف از این بررسی شناخت اشتباهات پربسامد در میان زبان آموزان روس به منظور رفع آن است. پژوهش حاضر نشان میدهد تداخل زبانی در یادگیری زبان فارسی نزد دانشجویان روس زبان بسیار تاثیرگذار است. خطاهای آوایی، نوشتاری و گفتاری زیادی وجود دارد که ناشی از تداخل مبانی دستوری و آواشناسی زبان فارسی و روسی است. البته این تداخل بیشتر حوزه های آواشناسی، نگارش و دستور زبان را تحت تاثیر قرار میدهد. شناخت مقولههای دستوری، نوشتاری و آواشناسی زبان فارسی که دانشجویان روسی را دچار مشکل میکند، میتواند در تسهیل امر آموزش راهگشا باشد. رفع این دشواریها، مستلزم درک موانع پیش رو است. برای جمع آوری داده از پرسشنامه، مصاحبه شفاهی و ضبط صدا استفاده شده است. همچنین در بررسی کتابهای آموزشی مورد استفاده مشخص شد، این منابع نیاز به بازنگری جدی دارند.
زبانشناسی
ندا حقیقی صابر؛ ماندانا نوربخش؛ آزیتا عباسی؛ مهدیه کرمی
چکیده
مسئلۀ اصلی در پژوهش حاضر، یافتن نواحی فعال مغز هنگام پردازش شنیداری انواع ساختواژی اسم در فارسی و بررسی تأثیر وند جمع (ـها/ـان) در این فرایند بود. این پژوهش در صدد پاسخ به این پرسشها بود: هنگام پردازش شنیداری اسمهای بسیط و غیربسیط (مشتق و مرکب) زبان فارسی کدام نواحی مغز فعال میشود؟ وجود یا عدم وجود وندهای تصریفی جمع (ـها/ـان) چه ...
بیشتر
مسئلۀ اصلی در پژوهش حاضر، یافتن نواحی فعال مغز هنگام پردازش شنیداری انواع ساختواژی اسم در فارسی و بررسی تأثیر وند جمع (ـها/ـان) در این فرایند بود. این پژوهش در صدد پاسخ به این پرسشها بود: هنگام پردازش شنیداری اسمهای بسیط و غیربسیط (مشتق و مرکب) زبان فارسی کدام نواحی مغز فعال میشود؟ وجود یا عدم وجود وندهای تصریفی جمع (ـها/ـان) چه تغییری در نواحی فعالشده ایجاد میکند؟ در پاسخ به این پرسشها، یک تکلیف ششبلوکی برای استفاده در دستگاه تصویربرداری تشدید مغناطیسی عملکردی (fMRI) طراحی شد. هر بلوک شامل 20 ثانیه محرک شنیداری و پنج ثانیه استراحت بود. توزیع کلمات هدف در هر بلوک تصادفی بود وکلمات با ترتیبی یکسان برای 20 شرکتکننده پخش شد. در تصاویر ساختاری از توالی سهبعدی T1MPRAGE و در تصاویر عملکردی از تصویربرداری اکوصفحهای (EPI) استفاده شد. تحلیل براساس GLM و SLA با مدل GLA انجام شد. نتایج نشان داد نواحی فعال در اسم بسیط به نواحی حرکتی، در اسم مشتق به نواحی پردازش زبانی پیچیده و در اسم مرکب به نواحی پردازشی احساسی و شناختی پیوند میخورد. پردازش دادههای مربوط به اسمهای مشتق و مرکب در مناطق وسیعی از مغز دیده میشود و نهتنها بخشهای مربوط به زبان که بخش های مربوط به حافظه مانند امیگدال و هیپوکامپ را نیز دربرمیگیرد. همچنین در این پژوهش مشخص میشود که وجود وند تصریفی جمع در کنار اسم در فارسی موجب گسترش دامنۀ فعالسازی و افزایش شدت آن میشود. این تغییر در نواحی مربوط به پردازش زبانی و شناختی شدیدتر است.
زبانشناسی
ماندانا نوربخش
چکیده
در این پژوهش اثر تکیه به عنوان یک عامل نوایی و همچنین اثر بافت آوایی به عنوان یک عامل زنجیری بر میزان زمان آغاز واک (ویاُتی) همخوانهای انسدادی دهانی و انسایشی زبان فارسی /b, p, d, t, ɟ, c, ɢ, ʤ, ʧ/ بررسی شده است. بدین منظور ویاُتی این همخوانها در 9 بافت آوایی متفاوت و دو موقعیت تکیهبر و بدون تکیه در 135 واژۀ فارسی مورد مطالعه قرار گرفت. ...
بیشتر
در این پژوهش اثر تکیه به عنوان یک عامل نوایی و همچنین اثر بافت آوایی به عنوان یک عامل زنجیری بر میزان زمان آغاز واک (ویاُتی) همخوانهای انسدادی دهانی و انسایشی زبان فارسی /b, p, d, t, ɟ, c, ɢ, ʤ, ʧ/ بررسی شده است. بدین منظور ویاُتی این همخوانها در 9 بافت آوایی متفاوت و دو موقعیت تکیهبر و بدون تکیه در 135 واژۀ فارسی مورد مطالعه قرار گرفت. بافتهای آوایی مورد بررسی عبارت بودند از آغازین، میانواکهای، پس از سایشی بیواک، پس از سایشی واکدار، پس از انسدادی بیواک، پس از انسدادی واکدار، پس از همخوان /ɹ/ و پیش از همخوان /ɹ/. دادهها توسط 12 گویشور فارسی معیار در محیط آزمایشگاهی ضبط شده و توسط نرم افزار پرات تحلیل شدند. تحلیل آماری نتایج با استفاده از نرمافزار R انجام شده است. نتایج پژوهش نقش موثر بافت آوایی در تغییرات نظاممند مقادیر ویاُتی را نشان میدهند. همچنین نتایج پژوهش نشان داد تکیه در میزان ویاُتی انسدادیها و انسایشی واکدار تأثیر معنیداری نداشت اما برای انسدادیها و انسایشی بیواک میتوان تکیه را نیز از جمله عوامل تاثیر گذار در نظر گرفت. نتایج نشان داد در این مورد ویاُتی هجاهای بدون تکیه کوتاهتر از هجاهای تکیهبر تولید شدهاند. در مواردی که هر دو عامل مورد بررسی تأثیرگذار بودهاند تحلیل آماری نشان داد تاثیر تکیه در مقایسه با بافت آوایی بسیار کمتر است.
زبانشناسی
فاطمه رسولی دانش
چکیده
محققان بسیاری به مسئله وجه و وجهنمایی در زبان فارسی توجه کردهاند، با این حال نقش بافت زبانی و فرازبانی در تعیین معنای وجه و وجهنمایی بسیار حائز اهمیت است. در این مقاله سعی بر آنست که وجه و وجهنمایی در بافت گفتمانی بررسی شود و عوامل زبانی و گفتمانی که باعث ایجاد معنای وجهی میشود بیان گردد. بدین منظور وجه و وجهنمایی در حدود ده ...
بیشتر
محققان بسیاری به مسئله وجه و وجهنمایی در زبان فارسی توجه کردهاند، با این حال نقش بافت زبانی و فرازبانی در تعیین معنای وجه و وجهنمایی بسیار حائز اهمیت است. در این مقاله سعی بر آنست که وجه و وجهنمایی در بافت گفتمانی بررسی شود و عوامل زبانی و گفتمانی که باعث ایجاد معنای وجهی میشود بیان گردد. بدین منظور وجه و وجهنمایی در حدود ده هزار جمله از کتابهای خانم گلی ترقی نویسنده معاصر ایرانی بررسی شد تا نقش بافت پارهگفتار در تعیین معنای عناصر وجهی مشخص شود. وجه و وجهنمایی انتقال منظور و نگرش گوینده در محتوای گزارهای پارهگفتار است. بر اساس این مقاله مشخص شد که اگرچه پایه وجهنمایی در ساختار واژگان-دستور زبان شکل میگیرد، اما آنچه اهمیت دارد بستر جمله و بافت کلی پارهگفتار است که معنای ساختهای وجهی را تعیین میکند و معنای ساختهای وجهی در تعامل بین لایههای معنایی مرتبط شکل میگیرد. کاربرد این پژوهش در نقد زبانشناختی و تحلیل متن بر اساس وجه و وجهنمایی است.
زبانشناسی
مسعود قیومی؛ لیلی نظامی
چکیده
توسعۀ فناوری اطلاعات و عجینشدن آن با زبان طبیعی سبب شدهاست درک و تولید محتوای زبانی بهصورت الگوریتمی میسر گردد. وجود گروههای پژوهشی مختلف و بهرهگیری آنان از دادهها و الگوریتمهای پردازشی مختلف سبب عدم مقایسهپذیری نتایج حاصل از عملکرد ابزارها شدهاست. برای رفع این کاستی در مقاله حاضر تلاش میشود یک پیکرۀ سنجه که منطبق ...
بیشتر
توسعۀ فناوری اطلاعات و عجینشدن آن با زبان طبیعی سبب شدهاست درک و تولید محتوای زبانی بهصورت الگوریتمی میسر گردد. وجود گروههای پژوهشی مختلف و بهرهگیری آنان از دادهها و الگوریتمهای پردازشی مختلف سبب عدم مقایسهپذیری نتایج حاصل از عملکرد ابزارها شدهاست. برای رفع این کاستی در مقاله حاضر تلاش میشود یک پیکرۀ سنجه که منطبق با دستور مصوب خط و زبان فارسی است تهیه شود و از این پیکره برای ارزیابی توانایی ابزارهای ویراستاری فارسی استفاده گردد.در انجام پژوهش حاضر، پساز بررسی دستور خط فارسی مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی، اقواعد تعریفشده در دستور خط به هشت مقولۀ اصلی تقسیم میشود . سپس در دو ژانر علمی و خبری ، مجموعه دادهای درحدود ۹۸هزار واژه گردآوری شده و با دستور مصوب خط انطباق داده میشود. تعدادی از واژههای این داده براساس مقولات هشتگانه نشاندار شده و ارزیابی مدلها فقط به واژههای نشاندارشده محدود میشود. در پژوهش حاضر عملکرد شش ابزار ویراویراست، فارسییار، ویراستمن، پاکنویس، ویراستیار، ویراستیار و گاگول مقایسه میگردد. از مقایسه عملکرد ابزارها با داده معیار طلایی این نتیجه بهدست آمدهاست که ابزار پاکنویس با میانگین 74/07 درصد در دو ژانر علمی و خبری بالاترین کارایی و گاگول با میانگین 24/72 درصد پایینترین میزان عملکرد خود در ویراستاری فارسی منطبق با دستور مصوب خط فارسی بهدست آوردهاست. در انتها، عملکرد ابزارها در مقولات هشتگانه با یکدیگر مقایسه میگردد تا نقاط قوت و ضعف ابزارها مشخص شود.
زبانشناسی
سید حسین پیری؛ محمد دبیرمقدم؛ ویدا شقاقی؛ مجتبی منشی زاده
چکیده
زبان فارسی جزو زبانهای فعلپایانی است. بند در فارسی، مانند زبانهای دیگر، علاوهبر عناصر اصلی، عناصر غیراصلی نیز دارد که نبود آنها بند را غیردستوری نمیکند. در پژوهش حاضر، سعی شده است تا وضعیت جایگاه پسافعلی عناصر غیراصلی بند در سیاق محاورهای در پیکرة منتخب شامل رمانهای «مربای شیرین»، «دا»، «چراغها ...
بیشتر
زبان فارسی جزو زبانهای فعلپایانی است. بند در فارسی، مانند زبانهای دیگر، علاوهبر عناصر اصلی، عناصر غیراصلی نیز دارد که نبود آنها بند را غیردستوری نمیکند. در پژوهش حاضر، سعی شده است تا وضعیت جایگاه پسافعلی عناصر غیراصلی بند در سیاق محاورهای در پیکرة منتخب شامل رمانهای «مربای شیرین»، «دا»، «چراغها را من خاموش میکنم» و «خمره» مطالعه شود و به عوامل ناظر بر قرارگیری این عناصر در جایگاه قبل و بعد از فعل پرداخته شود. به این منظور، از تعداد کل 9105 بند در پیکره، تعداد 893 مورد جمعآوری گردید که عناصر غیراصلی در آنها به جایگاه پسافعلی مقلوب شده بودند. نتایج پژوهش حاضر نشان میدهد که در پیکرة مطالعهشده تنها افزودههای مکانی و مقصد در جایگاه پسافعلی قرارگرفتهاند و این جایگاه بهطور عمده جایگاه اطلاع مفروض و غیرتأکیدی است. همچنین، حذف پیشاضافه ویژگی جایگاه پسافعلی است که بیشتر همراه با افزودۀ مکانی مشاهده میشود. قرارگرفتن این افزودهها قبل و بعد از فعل در پیکره اتفاقی نیست و عواملی از قبیل نوع سیاق متن، نوع فعل، وجود یا نبود تأکید، تعداد افزودههای موجود در بند، تأکید بر عناصر دیگر بند، نوع بند و در نهایت، نوع افزودۀ مقصد و مکانی برآن ناظر است. علاوهبر این، عناصر اصلی بند در پیکرة مطالعهشده در جایگاه پسافعلی قرار گرفتهاند.
زبانشناسی
علی جمالی؛ فاطمه بشیری
چکیده
در اغلب زبانهای دنیا پدیدۀ عدم تقارن بین مبدأ و هدف حرکت در سطوح مختلف زبانی اعم از ساختواژی، نحوی، واژگانی و غیره به چشم میخورد. در این پژوهش، فرضیۀ عدم تقارن بین مبدأ و هدف حرکت در زبان فارسی، آلمانی و لهستانی بهصورت تطبیقی مورد سنجش قرار گرفته و بدین منظور، از مجموعهای ویدئوکلیپ استفاده شده است. لازم به توضیح است که ...
بیشتر
در اغلب زبانهای دنیا پدیدۀ عدم تقارن بین مبدأ و هدف حرکت در سطوح مختلف زبانی اعم از ساختواژی، نحوی، واژگانی و غیره به چشم میخورد. در این پژوهش، فرضیۀ عدم تقارن بین مبدأ و هدف حرکت در زبان فارسی، آلمانی و لهستانی بهصورت تطبیقی مورد سنجش قرار گرفته و بدین منظور، از مجموعهای ویدئوکلیپ استفاده شده است. لازم به توضیح است که زبان فارسی عمدتاً مسیر حرکت را بیرون از ستاک فعل توسط قمرها بیان میکند که این موضوع درخصوصِ مبدأ و هدف حرکت صدق میکند. بنابراین، زبان فارسی از این حیث جزء زبانهای قمرقالب ردهبندی میشود. در این تحقیق، زبان فارسی را با دو زبان دیگر یعنی آلمانی و لهستانی که آنها نیز این مقولهها را بیرون از ستاک فعلی رمزگذاری میکنند، از حیث نحوۀ رمزگذاری مبدأ و هدف حرکت در مواردی متعدد مقایسه کردهایم. نتایج این تحقیق نشان میدهد که در زبان فارسی فرضیۀ عدم تقارن بین مبدأ و هدف حرکت در سطوح واژگانی و تمایزات معنایی به اشکال مختلف مشاهده میشود. بنابراین، اگرچه هر سه زبان مورد بحث دارای الگوی واژگانی قمرقالب درخصوصِ رمزگذاری مسیر هستند، اما در مورد تقارن بین مبدأ و هدف حرکت، الزاماً به یک شیوه عمل نمیکنند و این موضوع بیانگر تفاوتهای درونزبانی زبانهای دنیا صرفنظر از گرایش ردهشناختی کلی آنها (قمرقالب، فعل قالب و غیره) است.
زبانشناسی
سید مهدی ساداتی نوش آبادی؛ هنگامه واعظی
چکیده
در پژوهش حاضر، مجهولسازی افعال دومفعولی در زبان فارسی که دارای متممهای اجباری هستند با استفاده از رویکرد حرکت متقارن بررسی و تحلیل میشود. در مجهولسازی جملههای دارای این نوع از افعال، امکان حرکت هر یک از متممهای فعل به جایگاه فاعل در جملۀ مجهول وجود دارد، درحالیکه مطابق با اصل کوتاهترین حرکت، تنها گروه نزدیک به هستۀ جستجوگر ...
بیشتر
در پژوهش حاضر، مجهولسازی افعال دومفعولی در زبان فارسی که دارای متممهای اجباری هستند با استفاده از رویکرد حرکت متقارن بررسی و تحلیل میشود. در مجهولسازی جملههای دارای این نوع از افعال، امکان حرکت هر یک از متممهای فعل به جایگاه فاعل در جملۀ مجهول وجود دارد، درحالیکه مطابق با اصل کوتاهترین حرکت، تنها گروه نزدیک به هستۀ جستجوگر باید به جایگاه مشخصگر این هسته حرکت کند. نتایج این پژوهش نشان میدهند که در زبان فارسی مجهولسازی جملههای دارای این نوع از افعال، با حرکت مفعول مستقیم و مفعول غیرمستقیم به جایگاه مشخصگر هستۀ بیشینة زمان در جمله مجهول انجام میشود، اما حرکت سازۀ مفعول غیرمستقیم به این جایگاه باعث ایجاد جملۀ نشاندار معنایی میشود. سایر نتایج نشان میدهند که ترتیب خطی مفعول مستقیم و غیرمستقیم نسبت به یکدیگر در جملۀ معلوم، و نیز مشخصههای معنایی مفعول مستقیم، مانند حالت جانداری و نقشهای معنایی مفعول غیرمستقیم، هیچگونه تأثیری در جملات مجهول ساختهشده از افعال گذرای دومفعولی ندارند.
زبانشناسی
سیمین میکده
چکیده
مردان و زنان زبان را به گونهای متفاوت پردازش میکنند، اما نحوة عملکرد مغز برای پشتیبانی از این تفاوت هنوز بحثبرانگیز است. ادعا شده است که کارکردهای زبانی بهاحتمال زیاد در مردان جانبیشدهتر و در زنان هر دو نیمکرة مغز را درگیر میکند، اما مطالعات فعلی برای اثبات این امر ناکافی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر جنسیّت ...
بیشتر
مردان و زنان زبان را به گونهای متفاوت پردازش میکنند، اما نحوة عملکرد مغز برای پشتیبانی از این تفاوت هنوز بحثبرانگیز است. ادعا شده است که کارکردهای زبانی بهاحتمال زیاد در مردان جانبیشدهتر و در زنان هر دو نیمکرة مغز را درگیر میکند، اما مطالعات فعلی برای اثبات این امر ناکافی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر جنسیّت بر پردازش نحوی با استفاده از تحلیل سیگنالهای الکتروانسفالوگرافی اجرا شد. این رویکرد امکان شناسایی تفاوت بین زنان و مردان را در مؤلفههای ERP مرتبط با پردازش نحوی فراهم میکند. ازاینرو، 22 نفر سخنگوی تکزبانة فارسی (11 زن) با میزان بسندگی بالا در زبان فارسی بهصورت هدفمند در این پژوهش شرکت کردند. پتانسیلهای وابسته به رویداد با استفاده از الگوی شنیداری نقض نحوی در هجای پایانی جملات فارسی در نرمافزار متلب استخراج و مقادیر میانگین دامنه با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر در نرمافزار SPSS-26 تحلیل شد. یافتههای الکتروانسفالوگرافی حاضر نشان داد گرچه زنان در مقایسه با مردان دامنة سیگنال بزرگتری را در محرکهای نادستوری در مقایسه با محرکهای دستوری در بازة زمانی 500ـ700 هزارمثانیه نشان دادند، اما این اختلاف بهلحاظ آماری معنادار نبود (05/0 p >). افزونبراین، دامنة سیگنال در نواحی خلفی نیمکرة چپ در مقایسه با نیمکرة راست گستردهتر بود، اما تأثیر معنادار جنسیت مشاهده نشد. بهطورکلی، بر اساس یافتههای حاضر میتوان نتیجه گرفت که پردازش نحوی در زنان و مردان با بسندگی زبانی بالا مستقل از متغیر جنسیت عمل میکند.
مریم دانشگر
چکیده
تنوع قومی در ایران که تنوع زبانی را در پی دارد، از نخستین سال تحصیل در مدرسه، آموزش را تحت تأثیر قرار میدهد و لازم است در برنامهریزیهای آموزشی موردتوجه قرار گیرد. در چنین صورتی، ضعف تسلط بر زبان فارسی در پیشرفت تحصیلی کودکان دوزبانه اختلال ایجاد نمیکند. پژوهش حاضر باتوجهبه این مسأله و با هدف بررسی وضعیت مهارتهای زبانی دانشآموختگان ...
بیشتر
تنوع قومی در ایران که تنوع زبانی را در پی دارد، از نخستین سال تحصیل در مدرسه، آموزش را تحت تأثیر قرار میدهد و لازم است در برنامهریزیهای آموزشی موردتوجه قرار گیرد. در چنین صورتی، ضعف تسلط بر زبان فارسی در پیشرفت تحصیلی کودکان دوزبانه اختلال ایجاد نمیکند. پژوهش حاضر باتوجهبه این مسأله و با هدف بررسی وضعیت مهارتهای زبانی دانشآموختگان دوزبانه و فارسیزبان ایرانی انجام شد. جامعة آماری پژوهش تمامی دانشآموزان سال دوازدهم بودند و نمونۀ آماری از شهرهای اراک، تبریز، ساری، سنندج، شیراز، یاسوج و یزد ـ با روش نمونهگیری خوشهای و چندمرحلهای تصادفی ـ دریافت شد. روش تحقیق پیمایشی بود. علاوهبر شاخصهای آمار توصیفی، در بخش آمار استنباطی از آزمونهای ناپارامتری منویتنییو و کروسکالوالیس و آزمون پارامتری تیتست و تحلیل واریانس استفاده شد. تحلیل دادههای کمی و کیفی تحقیق نشان داد که فاصله میان نتایج دانشآموختگان فارسیزبان و دوزبانه در مهارتهای خواندن، نوشتن، شنیدن و سخنگفتن معنادار و در همة مهارتها عملکرد فارسیزبانها، بهتر از دوزبانهها است. این نتایج حتی با افزودن متغیرهای جنسیت و رشتۀ تحصیلی و مقایسۀ میانگین بهترین امتیاز دوزبانهها با ضعیفترین امتیاز فارسیزبانان نیز صادق بود. تفاوت معنادار میان تسلط دانشآموختگان فارسیزبان و دوزبانۀ ایرانی در تمامی مهارتها نشان داد که تلاشهای صورتگرفته در دورة دوازدهسالۀ آموزش رسمی کافی نبوده و یا از کفایت لازم برخوردار نبوده است. باتوجهبه تنوع زبانی کشور ایران، پیشنهادهایی در مقالۀ حاضر مبتنی بر ضرورت تجدیدنظر در برنامههای کنونی آموزشوپرورش با نگاه ویژه به دورههای پیش از دبستان و سهسالة اول ابتدایی ارائه شد.
فهیمه خداوردی؛ گلناز مدرسی قوامی؛ مجتبی منشی زاده
چکیده
همخوان/k/ در ساخت مضارع برخی فعلهای فارسی باستان و بعضی صورتهای غیرِفعلی آن، در بافت /V_[a, e]/ به آواهای[ʧ] و [z] تبدیل شدهاست و در ساخت ماضی همان افعال در بافت /V_[t]/، به آوای [x] تغییر کردهاست. مقالة حاضر به بررسی پایههای صوتشناختی این تضعیف درزمانی در قالب واجشناسی آزمایشگاهی میپردازد. به منظور بازسازی بافت آوایی این تغییرات ...
بیشتر
همخوان/k/ در ساخت مضارع برخی فعلهای فارسی باستان و بعضی صورتهای غیرِفعلی آن، در بافت /V_[a, e]/ به آواهای[ʧ] و [z] تبدیل شدهاست و در ساخت ماضی همان افعال در بافت /V_[t]/، به آوای [x] تغییر کردهاست. مقالة حاضر به بررسی پایههای صوتشناختی این تضعیف درزمانی در قالب واجشناسی آزمایشگاهی میپردازد. به منظور بازسازی بافت آوایی این تغییرات تاریخی، صورتهایی از فارسی امروز که دارای بافتهای فوق هستند، توسط دو گویشور مرد فارسی معیار دو بار تکرار شدند. تحلیل صوتشناختی نمونهها که بهوسیلة نرمافزار پرت نسخة ۵۳۶۳ ضبط شدند و نتایج آزمون تی نمونههای مستقل نشاندادند که پیشینبودن و تکیهبربودن واکههای [á, é] دلیل پیشینشدگی [k] و دمیدگی و قرارگیری آن در بافت میانواکهای، انگیزة انسایشی/ سایشیشدگی آن است. در این بافت، ویژگیهای صوتشناختی انسدادی پیشین [c] و انسایشی [ʧ] به یکدیگر و در مواردی، به سایشی [ʃ] و حتی [s] شبیهاند. [c] در بافت /V_t/ نیز، ویژگیهای آوایی سایشی را نشان میدهد و در برخی پارامترها، به [x] نزدیک است. بنابراین، [c] در این بافتها، مستعد تبدیل و تعبیر به آواهای انسایشی/ سایشی است.
مهنوش اسکندری؛ علی سعیدی
چکیده
بند پیرو متممی در زبان فارسی یکی از وابستههای مستقیم فعل شناخته میشود، ولیکن در زبان روسی میتواند وابستۀ فعل، اسم، صفت کوتاه و یا کلمات شبهگزارهای نیز باشد. در این پژوهش به بررسی انواع بندهای متممی در زبانهای روسی و فارسی پرداختهایم و از آنجاییکه تفاوت اساسی این بندها در این دو زبان در کلماتی است که نیاز به وابسته یا ...
بیشتر
بند پیرو متممی در زبان فارسی یکی از وابستههای مستقیم فعل شناخته میشود، ولیکن در زبان روسی میتواند وابستۀ فعل، اسم، صفت کوتاه و یا کلمات شبهگزارهای نیز باشد. در این پژوهش به بررسی انواع بندهای متممی در زبانهای روسی و فارسی پرداختهایم و از آنجاییکه تفاوت اساسی این بندها در این دو زبان در کلماتی است که نیاز به وابسته یا متمم اجباری دارند، این کلمات را در زبان روسی و چگونگی بیان این بندها در زبان فارسی را بررسی کردهایم. در این پژوهش با بررسی موشکافانۀ بندهای پیرو متممی و کلمات نیازمند به متمم و وابستۀ اجباری در هر دو زبان، به مسألۀ تحقیق که همانا یافتن شباهتها و تفاوتهای اساسی میان بندهای پیرو متممی و کلمات نیازمند به متمم اجباری در زبانهای روسی و فارسی است، پاسخ دادهایم. این امر موجب شده که این مقاله بتواند در آموزش جملات مرکب وابستهساز روسی به دانشجویان فارسیزبان مورد استفاده قرار بگیرد. اغلب بندهای متممی در زبان فارسی وابستۀ اجباری افعال هستند. همچنین، در بررسیهای بهعملآمده مشخص شد که بندهای متممی وابسته به کلمات شبهگزارهای زبان روسی در زبان فارسی با بند متممی وابسته به افعال ارزیابی، ایجابی و وجهی بیان میشوند. همچنین، بندهای وابسته به صفات کوتاه در زبان فارسی با بند قیدی علت میآیند.
راحله گندمکار؛ مهرانه معارفوند
چکیده
مقالۀ حاضر به بررسی چگونگی تعبیر معنایی تکواژهای همنام در زبان فارسی در قالب رویکردی ادراکی پرداخته است. در طول تاریخِ مطالعۀ معنیِ واژهها همواره دو دیدگاه غالب تکواژبنیاد و واژهبنیاد مطرح بودهاند. این پژوهش، ابتدا به طرح برخی معایب هر یک از این دو دیدگاه پرداخته است و سپس، به کمک 30 تکواژ همنام برگرفته از فرهنگ فشردة ...
بیشتر
مقالۀ حاضر به بررسی چگونگی تعبیر معنایی تکواژهای همنام در زبان فارسی در قالب رویکردی ادراکی پرداخته است. در طول تاریخِ مطالعۀ معنیِ واژهها همواره دو دیدگاه غالب تکواژبنیاد و واژهبنیاد مطرح بودهاند. این پژوهش، ابتدا به طرح برخی معایب هر یک از این دو دیدگاه پرداخته است و سپس، به کمک 30 تکواژ همنام برگرفته از فرهنگ فشردة سخن و از طریق مصاحبه با 50 آزمودنی با تحصیلات کارشناسی ارشد غیرزبانشناسی، در چارچوب رویکرد ادراکی معرفیشده از سوی صفوی، به این نتیجه رسیده است که سخنگویان، معنی تکواژها را از طریق تعبیر معنی کل واژه در مییابند. به این ترتیب، برخلاف آنچه در سنت مطالعة معنی، تحتعنوان «ترکیبپذیری» معنایی معرفی شده است (تعبیر معنی از جزء به کل)، بر مبنای رویکرد ادراکی، ما بر اساس «تجزیهپذیری» به تعبیر معنایی تکواژها دست مییابیم (از کل به جزء) و در این میان، مجموعهای از اطلاعات در قالب بافتهای ادراکی A (بافت زبانی)، B (موقعیت حاکم بر تولید بافت A) و بهویژه بافت C (مجموعه اطلاعات پیشین فرد) در تعبیر معنایی دخالت دارند. درواقع، تعبیر معنایی تکواژهای زبان فارسی وابسته به تعبیر معنی کل واژه از طریق اطلاعات بافتی مربوط به واژۀ مذکور است و به روش قیاسی (از کل به جزء) صورت میگیرد.
زبانشناسی
معصومه زارعی
چکیده
رنگواژهها و نامگذاری رنگها مسئلهای است که همواره توجه زبانشناسان را به خود جلب کردهاست. چشم انسان قادر به تشخیص بیش از هفت میلیون رنگ است. زبانها در فرهنگهای گوناگون کوشیدهاند تا دامنهای از این رنگها را بهصورت واژگانی بازنمایی کنند. رنگواژهها و ردهشناسی آنها یکی از مطالعات محوری در دهههای اخیر بهشمار ...
بیشتر
رنگواژهها و نامگذاری رنگها مسئلهای است که همواره توجه زبانشناسان را به خود جلب کردهاست. چشم انسان قادر به تشخیص بیش از هفت میلیون رنگ است. زبانها در فرهنگهای گوناگون کوشیدهاند تا دامنهای از این رنگها را بهصورت واژگانی بازنمایی کنند. رنگواژهها و ردهشناسی آنها یکی از مطالعات محوری در دهههای اخیر بهشمار میآید. درحالیکه برای بیشتر رنگها واژههای بومی در زبان فارسی موجود است، بهدلیل دردسترسنبودن، هر سال تعداد بیشماری از رنگواژههای غیربومی وارد این زبان میشود. هدف این مقاله ارائه فهرستی از رنگواژهها در فارسی، بررسی ساخت صرفی آنها، بومیسازی و غنابخشیدن به فرهنگ و زبان فارسی است. نگارنده تاکنون بیش از هزاروششصد رنگواژه گردآوری کردهاست. این واژهها به دو دستۀ بسیط و غیربسیط تقسیم میشوند. تنها %2.74 از رنگواژههای فارسی بسیط هستند و %97.26 آنها ساختی غیربسیط دارند. فارسیزبانان به دو روش پسوندافزایی و ترکیب نحوی رنگواژهسازی میکنند. %50.50 از رنگواژههای غیربسیط ساختی اشتقاقی دارند و %46.76 باقیمانده ترکیبی هستند. اشتقاق و ترکیب زایاترین و پربسامدترین فرایندهای رنگواژهسازی در زبان فارسی میباشند.
زبانشناسی
رضامراد صحرائی؛ شهره سادات سجادی؛ شیوا مجیدی؛ امیرحسین مجیری
چکیده
کرونا پدیدهای است که بشر زندۀ کنونی پیشتر آن را تجربه نکرده و آنقدر این اتفاق بهطور ناگهانی رخ داد که موجب تعطیلی بسیاری از کلاسهای آموزش زبان فارسی در جهان گشت. در مرکز آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان دانشگاه علامه طباطبائی، 14 دانشجوی لبنانی در حال تحصیل بودند که میبایست برای مهر سال 1399 آمادۀ حضور در کلاسهای تحصیلی ...
بیشتر
کرونا پدیدهای است که بشر زندۀ کنونی پیشتر آن را تجربه نکرده و آنقدر این اتفاق بهطور ناگهانی رخ داد که موجب تعطیلی بسیاری از کلاسهای آموزش زبان فارسی در جهان گشت. در مرکز آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان دانشگاه علامه طباطبائی، 14 دانشجوی لبنانی در حال تحصیل بودند که میبایست برای مهر سال 1399 آمادۀ حضور در کلاسهای تحصیلی اصلی خود میشدند. آنها نیمی از دورۀ فارسیآموزی خود را سپری کرده بودند که با مشکل کرونا مواجه شدند. دانشگاه علامه طباطبائی برای حل مشکل این زبانآموزان سریعاً به آموزش مجازی روی آورد. پژوهش حاضر نتیجۀ آموزش مجازی این مرکز را گزارش میکند. سؤال پژوهش این بود که آیا آموزش مجازی میتواند در شرایط اضطرار، جایگزین آموزش حضوری باشد. فرضیهای که برای آن در نظر گرفتیم این بود که احتمال اینکه آموزش مجازی بتواند جایگزینی برای آموزش حضوری باشد بسیار کم و تاحدی غیرممکن است. به منظور پاسخ به پرسش پژوهش از دو ابزار استفاده نمودیم. آزمون پیشرفت زبانآموزان و مقایسۀ نمرات کلاسهای حضوری با کلاسهای مجازی و تدوین پرسشنامهای برای سنجش میزان رضایتمندی زبانآموزان. نتایج نشان داد میزان پیشرفت زبانآموزان در شرایط کرونایی (آموزش مجازی) اختلاف معناداری با شرایط غیرکرونایی (آموزش حضوری) نداشته است. همچنین، زبانآموزان لبنانی تا حد زیادی از آموزش زبان فارسی بهصورت مجازی رضایت داشتند. بهطور کلی میتوان نتیجه گرفت که در شرایط اضطرار میشود با اتخاذ رویکرد تکلیف محور در آموزش زبان از بستر وب برای انتقال دانش و یادگیری زبان استفاده کرد.
حسن بشیرنژاد؛ سمیه محمدی
چکیده
پژوهش حاضر، رشد واژگانی و نحوی دوقلوهای ناهمسان فارسیزبان به نامهای بهزاد و بهنام را در مدت ده ماه ( از آغاز 21 ماهگی تا آغاز 31 ماهگی) مورد بررسی قرار میدهد. این پژوهش در صدد است تا دریابد که با وجود رشد دو کودک در محیط زبانی یکسان، چه تفاوتها و شباهتهایی در سرعت و دامنه رشد نحوی و واژگانی این دوقلوها وجود دارد. دادههای ...
بیشتر
پژوهش حاضر، رشد واژگانی و نحوی دوقلوهای ناهمسان فارسیزبان به نامهای بهزاد و بهنام را در مدت ده ماه ( از آغاز 21 ماهگی تا آغاز 31 ماهگی) مورد بررسی قرار میدهد. این پژوهش در صدد است تا دریابد که با وجود رشد دو کودک در محیط زبانی یکسان، چه تفاوتها و شباهتهایی در سرعت و دامنه رشد نحوی و واژگانی این دوقلوها وجود دارد. دادههای این پژوهش از طریق مشاهده و ثبت سریع دادهها در دفترچه یادداشت، ضبط صدا و تصویر با استفاده از دوربین فیلمبرداری و دستگاه ضبط صدا و همچنین، دفتر یادداشتهای روزانه مادر دوقلوها که تولیدات زبانی کودکان در آن ثبت میشد، گردآوری شدهاند. بررسی دادههای گردآوری شده و تحلیل مقایسهای آنها در هر ماه، تفاوت چشمگیری را میان رشد واژگانی و نحوی دوقلوها نشان میدهد. اگرچه در ماههای اول پژوهش، بهزاد در مقایسه با برادر دوقلویش، بهنام، از توانایی زبانی بسیار بالاتری برخوردار بود، از ماه چهارم پژوهش افزایش قابل ملاحظهای در سرعت رشد واژگانی و نحوی بهنام مشاهده گردید. با توجه به این که محیط رشد زبانی این دوکودک، چه در خانواده و چه فضای مهد کودک، غالبا یکسان بوده است، وجود تفاوت در مراحل رشد واژگانی و نحوی این دو کودک را می توان به تفاوت در استعداد زبانی ذاتی و وراثتی این دو نسبت داد؛ زیرا دوقلوهای ناهمسان از ساختار کروموزومی کاملاً یکسان برخوردار نیستند. نتایج این پژوهش نشاندهندة فعالیتهای ذهنی خلاقانه در دو کودک است که وجود موارد متعددی از بسط و تعممیم افراطی گواهی بر این ادعاست.
محمود جعفری دهقی؛ مجتبی منشی زاده؛ فهیمه تسلی بخش
چکیده
در این پژوهش، کارکردهای وجهی فعل «رسیدن» در فارسی و روند دستوریشدگی آن بررسی شده است. به این منظور، نویسندگان پس از مروری بر پیشینۀ تحقیقات انجامشده در حوزۀ وجهیت، بهویژه دستوریشدگیِ وجهیت در زبان فارسی، به رویکردهای نظری موجود در دو حوزۀ وجهیت و دستوریشدگی پرداختهاند و سپس، با ارائۀ شواهد متعدد از دورههای مختلف ...
بیشتر
در این پژوهش، کارکردهای وجهی فعل «رسیدن» در فارسی و روند دستوریشدگی آن بررسی شده است. به این منظور، نویسندگان پس از مروری بر پیشینۀ تحقیقات انجامشده در حوزۀ وجهیت، بهویژه دستوریشدگیِ وجهیت در زبان فارسی، به رویکردهای نظری موجود در دو حوزۀ وجهیت و دستوریشدگی پرداختهاند و سپس، با ارائۀ شواهد متعدد از دورههای مختلف زبان فارسی، تحولات درزمانی رخداده را در گذر از فارسی باستان به فارسی میانه، فارسی دری و فارسی امروز تحلیل کردهاند. مطالعة شواهد نشان میدهد که در فارسی دری، «رسیدن» در بافتهایی خاص، پس از بسط استعاری و با پیشرفت در مسیر دستوریشدگی، در صیغۀ سوم شخص مفرد مضارع، بهعنوان ابزاری برای بازنمایی وجهیتهای پویا، سزاواری یا اجازهای مورد استفاده قرار میگیرد. از طرف دیگر، اگرچه در فارسیِ امروز این کاربرد بهتدریج از میان رفته است، اما فعل «رسیدن»، از طریق دیگری، برای بازنمایی وجهیت پویا به کار میرود.
آزاده میرزائی
چکیده
ساخت شرطی از دو بند تشکیل شده است. وجود یا عدم وجود رابطۀ علی/ نتیجهای میان بندها، سبب میشود تا ساخت شرطی در دو گروه کلیِ شرطی نتیجهای و غیرنتیجهای تقسیمبندی شود. در پیشینۀ مطالعات مفهوم شرط، با توجه به معیارهای گوناگون میتوان به لحاظ معنایی، انواعی از ساختهای شرطی را معرفی کرد که بعضاً به جهت نامگذاریهای مختلف برروی ...
بیشتر
ساخت شرطی از دو بند تشکیل شده است. وجود یا عدم وجود رابطۀ علی/ نتیجهای میان بندها، سبب میشود تا ساخت شرطی در دو گروه کلیِ شرطی نتیجهای و غیرنتیجهای تقسیمبندی شود. در پیشینۀ مطالعات مفهوم شرط، با توجه به معیارهای گوناگون میتوان به لحاظ معنایی، انواعی از ساختهای شرطی را معرفی کرد که بعضاً به جهت نامگذاریهای مختلف برروی مفاهیم یکسان، از هم متفاوت شدهاندا. در این پژوهش، پس از مروری بر مطالعات نظری پیشین، تلاش میشود تا با توجه به نقاط اشتراک و اختلاف دستهبندیهای ذکرشده و بر اساس پژوهشی پیکرهبنیاد در زبان فارسی، دستهبندی جامعی ارائه شود که انواع مختلف ساختهای شرطی را بهلحاظ معنایی پوشش دهد. در این راستا علاوه بر جملات شرطی باز، فرضی، مفروض، لفظی، کارگفتی و تضمنی، که در سابقۀ پژوهش مفهوم شرط موجود است، ساختهای شرطی تقابلی، شرطی تقابلی ضمنی، شرطی معکوس و شرطی دوسویه نیز با توجه به پژوهش دادهبنیاد، معرفی میشوند. در شرطیهای تقابلی، روابط میان بندها از نوع تضاد است. در شرطی تقابلی ضمنی رابطۀ تضاد میان یکی از بندها با معنای ضمنی بند دیگر است. در شرطی معکوس، برخلافِ شرطی بنیادی، بند «اگر» نتیجۀ بند دوم است و در شرطی دوسویه هریک از بندهای حاضر در ساخت شرطی میتوانند نتیجۀ آن دیگری باشد.
کیومرث خانبابازاده؛ محرم رضایتی کیشه خاله؛ علی تسلیمی
چکیده
افراد دوزبانه بهدلیل ضعف در برقراری ارتباط به زبان دوم، ناخواسته عناصری را از زبان نخست به زبان دوم انتقال میدهند تا ارتباط برقرار شود. این مسأله در زبانشناسی اجتماعی و علم آموزش زبان تداخل زبانی نامیده میشود. برای رسیدن به نتیجۀ مطلوب آموزشی در جامعۀ چندزبانهای مانند ایران که از زبان فارسی برای اهداف آموزشی استفاده ...
بیشتر
افراد دوزبانه بهدلیل ضعف در برقراری ارتباط به زبان دوم، ناخواسته عناصری را از زبان نخست به زبان دوم انتقال میدهند تا ارتباط برقرار شود. این مسأله در زبانشناسی اجتماعی و علم آموزش زبان تداخل زبانی نامیده میشود. برای رسیدن به نتیجۀ مطلوب آموزشی در جامعۀ چندزبانهای مانند ایران که از زبان فارسی برای اهداف آموزشی استفاده میکند، بررسی نتیجۀ برخورد زبانها، تداخل زبانی و دوزبانگی بسیاری از مسائل و موضوعات و تدوین منابع آموزشی را برای متصدیان آموزش کشور روشن و آنها را در برآوردن نیازهای آموزشی کشور هدایت میکند. در این پژوهش تداخل واژگانی دوزبانههای تالشی ـ فارسی و فارسی ـ تالشی در میان جامعۀ تالشیزبانهای روستای عنبران و مهاجران این روستا به غرب تهران، به صورت مقایسهای بین دوگروه دوزبانه بررسی میشود. دادههای پژوهش با پرسشنامه و ترجمۀ تعدادی جمله بهوسیلۀ افراد دوزبانه به هر یک از زبانها به دست آمده است. افراد آزمونشونده به شکلی تصادفی از میان ساکنین عنبران و مهاجران دوزبانۀ غرب تهران انتخاب شدهاند. بهنظر میرسد تداخل بیشتر از زبان اول به زبان دوم صورت گرفته باشد و جنسیت گویشوران هم تأثیر کمی در تداخل زبانی داشته باشد.
سپیده نوابزاده شفیعی
چکیده
در زبان فارسی، مانند هر زبان دیگر، واژههایی یافت میشوند که از زبانهای مختلف به امانت گرفته شدهاند. به این کلمات اصطلاحاً واژههای «قرضی»، «دخیل» یا «وامواژه» میگویند. در طول زمان و در پی رویدادهایی تاریخی، واژههایی از زبانهای یونانی، عربی، ترکی، فرانسه، انگلیسی، روسی و زبانهای دیگر به فارسی راه یافتهاند. ...
بیشتر
در زبان فارسی، مانند هر زبان دیگر، واژههایی یافت میشوند که از زبانهای مختلف به امانت گرفته شدهاند. به این کلمات اصطلاحاً واژههای «قرضی»، «دخیل» یا «وامواژه» میگویند. در طول زمان و در پی رویدادهایی تاریخی، واژههایی از زبانهای یونانی، عربی، ترکی، فرانسه، انگلیسی، روسی و زبانهای دیگر به فارسی راه یافتهاند. زبان فرانسه اولین زبان اروپایی علمی و آموزشی در ایران بوده است، بههمیندلیل، واژههای این زبان از لحاظ تعداد و کاربرد در فارسی جایگاه ویژهای دارند. برخی از واژههای بسیار متداول در فارسی، از زبان فرانسه وام گرفته شدهاند. گستردگی این واژهها به گونهای است که همۀ فارسیزبانان، از اقشار مختلف، بهطور روزمره و مداوم از واژههای فرانسه استفاده میکنند بیآنکه اطلاعی از ریشۀ آنها داشته باشند. دانشجویان و زبانآموزان زبان فرانسه، هنگام فراگیری این زبان بهمرور درمییابند که برخی از واژههای موجود در فارسی، در اصل از زبان فرانسه وام گرفته شدهاند. بدیهی است که وامواژهها از لحاظ آوایی دستخوش تغییر گشته و با سیستم آوایی فارسی هماهنگ شدهاند، اما در حوزۀ معنایی نیز تغییراتی صورت گرفته است: مثلاً، از چند معنی موجود در زبان مبدأ، تنها یک مورد وارد فارسی شده یا اینکه تغییراتی در معنی و کاربرد واژهها رخ داده است. در این پژوهش در نظر داریم تغییرات معنایی و کاربردی تعدادی از وامواژههای فرانسه را در زبان فارسی بررسی کنیم.
امیر قربانپور
چکیده
هدف از مقالۀ حاضر بررسی مسئلۀ جایگاه هسته در گروههای نحوی زبان فارسی در چارچوب نظریۀ بهینگی است. با استفاده از محدودیتهای همترازی نحوی پیشنهادی گریمشاو (2002)، که در این مقاله به صورت Align-Left/Right(X, XP) بازنویسی میشود (مککارتی، 2008)، سعی بر این است که مرتبهبندی منسجمی از محدودیتهای مرتبطی ارائه شود که در ارتباط با جایگاه هسته ...
بیشتر
هدف از مقالۀ حاضر بررسی مسئلۀ جایگاه هسته در گروههای نحوی زبان فارسی در چارچوب نظریۀ بهینگی است. با استفاده از محدودیتهای همترازی نحوی پیشنهادی گریمشاو (2002)، که در این مقاله به صورت Align-Left/Right(X, XP) بازنویسی میشود (مککارتی، 2008)، سعی بر این است که مرتبهبندی منسجمی از محدودیتهای مرتبطی ارائه شود که در ارتباط با جایگاه هسته نسبت به متمم آن در درون گروههای نحوی زبان فارسی، فعال و تعیینکننده هستند. با توجه به غیریکنواخت بودن جایگاه هسته در گروههای مختلف در زبان فارسی، چنین نتیجه گرفته میشود که محدودیت کلی Align-Left(X, XP) که بر هستهآغازین بودن گروههای نحوی دلالت دارد، در بیشتر ساختهای نحوی این زبان، بسیار تعیینکننده است. همچنین، موارد استثنای هستهپایانی، یعنی گروه فعلی و گروه حالتنمای «را»، توسط محدودیتهای خاصتری با ارزش مخالف که در مرتبۀ بالاتر قرار میگیرند، پوشش دادهمیشوند که بهترتیب، عبارتاند از: Align-Right(V, VP)و Align-Right(K, KP).
گلناز مدرسی قوامی
چکیده
در برخی زبانها کیفیت واکه در هجای بیتکیه تغییر میکند. در آواشناسی فیزیکی، این ویژگی یعنی عدم حصول ویژگیهای کیفی ایدهآل واکه در شرایطی خاص و گرایش واکهها به سمت مرکز فضای واکهای را، کاهش واکهای مینامند. تحقیقات پیشین نشان دادهاند که فضای واکهای فارسی در هجای بیتکیه کوچکتر و مرکزیتر از هجای تکیهبر است و بر این ...
بیشتر
در برخی زبانها کیفیت واکه در هجای بیتکیه تغییر میکند. در آواشناسی فیزیکی، این ویژگی یعنی عدم حصول ویژگیهای کیفی ایدهآل واکه در شرایطی خاص و گرایش واکهها به سمت مرکز فضای واکهای را، کاهش واکهای مینامند. تحقیقات پیشین نشان دادهاند که فضای واکهای فارسی در هجای بیتکیه کوچکتر و مرکزیتر از هجای تکیهبر است و بر این اساس تغییر کیفیت واکه را یکی از همبستههای صوتشناختی تکیة واژگانی در زبان فارسی دانستهاند. در پژوهش حاضر، تأثیر تکیه بر دیرش و ویژگیهای کیفی واکههای سادة فارسی در هجای باز تکیهبر و بیتکیة واژههای دوهجایی در گفتار 14 زن و مرد فارسیزبان به لحاظ صوتشناختی بررسی شد. نتایج نشان داد که دیرش واکه در هجای باز بیتکیه کاهش مییابد، اما فضای واکهای نه تنها کوچکتر و مرکزیتر نمیشود، بلکه نسبت به حالت تکیهبر گستردهتر نیز هست.کیفیت واکهها در هجای باز بیتکیه تغییر میکند، اما این تغییر به لحاظ آماری برای همۀ واکهها معنیدار نیست. پژوهشهای پیشین نشان دادهاند که در شرایطی که دیرش کاهش مییابد، اندامهای گفتاری میتوانند سریعتر حرکت کنند تا ویژگیهای ایدهآل واکه حاصل شود و کاهش دیرش لزوماً با کاهش فضای واکهای همراه نیست. بر این اساس، نمیتوان در مورد تغییر کیفی واکهها و کاهش واکهای در هجای بیتکیه در زبان فارسی حکم کلی داد، چرا که عواملی چند از جمله میزان شمردگی گفتار، نوع هجا، طول و نوع واژه در کنار تکیه بر ویژگیهای کیفی واکه تأثیر میگذراند.
ضیاءالدین تاج الدین؛ ملیحه عشقوی
چکیده
یادگیری زمان یکی از مشکلات فارسیآموزان خارجی است. برای پرداختن به این مشکل، پیشرفت در یادگیری زمانهای فارسی براساس روشهای متفاوت در آموزش آنها در کانون این پژوهش قرار گرفت. بدینمنظور، تأثیر دو روش ساختاری و ارتباطی برای آموزش زمان بررسی شد. آزمودنیها از بین فارسیآموزان سطح دوم میانی در مرکز بینالمللی آموزش زبان فارسی ...
بیشتر
یادگیری زمان یکی از مشکلات فارسیآموزان خارجی است. برای پرداختن به این مشکل، پیشرفت در یادگیری زمانهای فارسی براساس روشهای متفاوت در آموزش آنها در کانون این پژوهش قرار گرفت. بدینمنظور، تأثیر دو روش ساختاری و ارتباطی برای آموزش زمان بررسی شد. آزمودنیها از بین فارسیآموزان سطح دوم میانی در مرکز بینالمللی آموزش زبان فارسی دانشگاه تهران (مؤسسه دهخدا) انتخاب شدند. تعداد هر گروه شامل 40 فارسیآموز غیرایرانی بود. هر دو گروه در دو پیشآزمون زمان شرکت کردند تا از منظر توانایی استفاده از زمان در زبان فارسی همگن شوند. سپس زمانها به آزمودنیها در گروه ساختاری براساس روش ساختاری آموزش زبان آموزش داده شد. گروه ارتباطی نیز با توجه به طرح درسهای ارتباطی که تهیه و تدوین شد، زمانهای فارسی را فراگرفتند. بر اساس عملکرد دو گروه در پسآزمون، پیشرفت هر گروه در مقایسه با پیشآزمون و نیز در مقایسه با یکدیگر با استفاده از آزمون تی مستقل مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج تحلیلها نشان میدهد که گروه ارتباطی پیشرفت معنیداری در درک و کاربرد درست زمان نسبت به گروه ساختاری بهدست آورد. در مقابل، تفاوت آماری معنیداری در پیشآزمون و پسآزمون گروه ساختاری ملاحظه نشد. افزون بر این، نتایج آزمون تی نشان میدهد عملکرد گروه ارتباطی در پسآزمون از نظر آماری بهطرز معنیداری بهتر از عملکرد گروه ساختاری بود. نتایج این تحقیق تجربی دال بر آن است که با توجه به تأثیرگذاری روش تدریس ارتباطی در آموزش زمان، در تهیه و تدوین مطالب درسی برای فارسیآموزان و در روش آموزش مفهوم دستوری زمان، روش تدریس ارتباطی روشی کارآمد است که توجه و بهکارگیری آن در مراکز آموزش زبان فارسی به ارتقای آموزش زبان فارسی به غیرفارسیزبانان یاری میرساند.
