رده‌شناسی زبان از منظر دستور نقش‌گرای نظام‌مند

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری زبانشناسی همگانی- دانش آموختة دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانشیار زبانشناسی همگانی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

دستور نقش‌گرای نظام‌مند نظریه‌ای است بسیار قوی و آن‌قدر انعطاف‌پذیر که به شاخه‌های مطالعاتی بسیار متنوعی از جمله ’رشد زبان در کودک‘، ’زبان‌شناسی آموزشی‘، ’زبان‌شناسی رایانشی‘، و ’زبان‌شناسی بالینی‘ ورود پیدا می‌کند. یکی دیگر از کاربردهای پژوهشی نظریة یاد‌شده ’رده‌شناسی زبان‘ است. شاخة مطالعاتی رده‌شناسی زبان در چارچوب دستور نقش‌گرای نظام‌مند را ’رده‌شناسی نقش-گرای نظام‌مند‘ یا به اختصار ’رده‌شناسی نظام‌مند‘ می‌نامند. در این مقاله، تلاش کرده‌ایم ضمن معرفی اجمالی کتاب ”رده‌شناسی زبان: منظری نقش‌گرا“، ویراستة کافارل و همکاران (2004)، تصویری از ’رده‌شناسی نظام‌مند‘ را به دست دهیم. بدین منظور، ابتدا رویکردهای غالب در رده‌شناسی زبان، یعنی رده‌شناسی کل‌گرا و رده‌شناسی جزءگرا، و نیز مطالعات انجام شده در چارچوب آن رویکردها را به اجمال مرور کرده‌ایم. در ادامه، موازی با فصل‌های کتاب ”رده‌شناسی زبان: منظری نقش‌گرا“ به ذکر نکاتی کلیدی پیرامون رده‌شناسی نظام‌مند پرداخته‌ایم. از آن جا که هدف اصلی رده‌شناسی نظام‌مند ’دست‌یابی به تعمیم‌هایی تجربی‘ است، بخش عمدة معرفی رده‌شناسی نظام‌مند در این مقاله به تعمیم‌های رده‌شناختی متیسن (2004) اختصاص یافته است. در پایان، به تحلیل متیسن (2004) از ’رده‌شناسی ترتیب واژه‘ نیز اشاره شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Language Typology from the Perspective of Systemic Functional Grammar

چکیده [English]

Systemic functional grammar (SFG) is a theory which is very strong and so flexible that it addresses various research areas such as ‘language development in children’, ‘educational linguistics’, ‘computational linguistics’, and ‘clinical linguistics’. One of the other research applications of the mentioned theory is ‘language typology’. The research area of language typology within SFG is called ‘systemic functional typology’ or ‘systemic typology’ in short. In this paper, along with briefly introducing the book “Language Typology: A functional perspective”, edited by Caffarel et al. (2004), we have tried to present a profile of ‘systemic typology’. To do so, at first we have briefly reviewed the dominant approaches to language typology, i.e. holistic typology and partial typology, and the studies conducted in the framework of those approaches. Then parallel with the chapters of the book “Language Typology: A functional perspective”, we have mentioned the key points in systemic typology. Since the main objective of systemic typology is ‘to achieve empirical generalizations’, a large part of the introduction of systemic typology in this paper has been devoted to Matthiessen (2004)’s typological generalizations. In the end, Matthiessen (2004)’s analysis of ‘word order typology’ has been touched upon, too.

کلیدواژه‌ها [English]

  • language typology
  • systemic functional linguistics
  • systemic typology
  • Matthiessen’s typological generalizations