استعاره در رنگ‌واژه‌های زبان فارسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه زبان‌شناسی، دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

10.22054/ls.2020.48112.1287

چکیده

رنگ‌واژه‌ها پرتویی از نظام مفهومی انسان‌اند که بازتابی از ویژگی‌های شناختی و زبانی او را بازنمایی می‌کنند. نظام مفهومی انسان اساساً ماهیتی استعاری دارد. استعاره سازوکاری شناختی و از جمله شگردهای زبانی است که می‌تواند در رنگ‌واژه‌سازی و گسترش مقوله‌ای رنگ‌ها نقش‌آفرینی کند. این پژوهش به بررسی استعاره در رنگ‌واژه‌‌های فارسی و ساخت استعاری مقوله‌های رنگ در زبان فارسی پرداخته است. در این پژوهش، بر پایۀ رویکرد معنی‌شناسی واژگانیِ شناختی و باورهای نظری لیکاف و جانسون (1980)، 910 رنگ‌واژه در زبان فارسی مورد تحلیل قرار گرفته است. پس از توصیف حوزه‌های معنایی در شکل‌گیری استعاری رنگ‌واژه‌های فارسی و تحلیل ساخت استعاری مقوله‌های رنگ در زبان فارسی، به توصیف بسامد کاربرد حوزه‌های معنایی در رنگ‌واژه‌های فارسی و گرایش مقوله‌های رنگ برای مشارکت در ساخت استعاری رنگ‌واژه‌های فارسی پرداخته شده است. استعاره از جمله سازوکارهای شناختی است که در شکل‌گیری مقوله‌های رنگ در زبان فارسی و گسترش مفهومی آن‌ها نقشی اساسی دارد. حوزه‌هایی که پدیده‌های آن‌ها در ساخت استعاری رنگ‌واژ‌های زبان فارسی مشاهده شده‌اند عبارتند از: حوزۀ گیاه، حوزۀ جانور، حوزۀ خوراک، حوزۀ بدن، حوزۀ کانی، حوزۀ هستار طبیعت، حوزۀ اشیاء. بسامد کاربرد و توزیع این حوزه‌های معنایی در مقوله‌های رنگ فارسی یکسان نیست. علاوه‌بر این، میزان مشارکت مقوله‌های رنگ در ساخت استعاری رنگ‌واژه‌های فارسی و گرایش هر کدام از آن‌ها به حوزه‌های معنایی مبدأ در نگاشت استعاری نیز متفاوت می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Metaphor in Persian Color Terms

نویسندگان [English]

  • Masoumeh Zarei
  • Shahla Raghib Dust
Department of Linguistics, Faculty of Persian Literature and Foreign Languages, Allameh Tabatabayi University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Color terms are a radiation of human conceptual system that represent a reflection of his cognitive and linguistic features. Human conceptual system is fundamentally metaphorical in nature. Metaphor is a cognitive mechanism and one the linguistic strategies that can play a part in color term formation and categorical extension of colors. This study has taken metaphor in Persian color terms and metaphorical structure of color categories in Persian language into consideration. In this study, based on cognitive lexical semantic approach and theoretical thoughts of Lakoff and Johnson (1980), 910 color terms in Persian have been analysed. After description of semantic domains in metaphorical formation of Persian color terms and analysis of metaphorical structure of Persian color terms, the frequency of semantic domains application in Persian color terms and color categories’ tendency for participation in metaphorical structure of Persian color terms have been investigated. Metaphor is one of the cognitive mechanisms that has a significant role in formation of color categories and their conceptual extension in Persian language. The domains whose phenomena have been observed in the metaphorical structure of Persian color terms are: plant domain, animal domain, food domain, body domain, mineral domain, natural phenomenon domain, things domain. The frequency of application and distribution of these semantic domains in Persian color categories is not equal. Besides, the rate of color categories’ participation in the metaphorical structure of Persian color terms and their tendency to the source semantic domains vary in metaphorical mapping.

کلیدواژه‌ها [English]

  • color term
  • color categories
  • Metaphor
  • mapping
  • semantic domains